روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی کرمان
کد : 24923-14560      تاریخ انتشار : دو شنبه 7 مرداد 1392 تعداد بازدید : 553

عمومی | كبد چرب چیست ؟

كبد چرب چیست ؟
كبد چرب غیر الكلی یك التهاب كبدی است كه در اثر تجمع بیش از اندازه چربی در بافت كبد ایجاد می شود. در این بیماری تجمع بیش از حد چربی در كبد، گاه باعث اختلال در فعالیت طبیعی بافت كبد می گردد كه می تواند سیر پیشرونده ای پیدا كند و باعث نارسایی كبد و یا سیروز كبدی گردد.

اگرچه علت اصلی بیماری كبد چرب مشخص نیست، ولی به نظر می رسد این بیماری ارتباط نزدیك با برخی بیماری های متابولیك دارد كه از آن جمله چاقی، افزایش كلسترول و تری گلیسرید خون و دیابت را می توان نام برد.

در درمان كبد چرب، كنترل این بیماری های زمینه ای بسیار مؤثر است. از آنجا كه در سال های اخیر شیوع چاقی و بیماری های متابولیك در جوانان افزایش قابل توجهی یافته است، جوانانی كه با چاقی و بیماری كبد چرب به پزشك مراجعه می نمایند، كم نیستند. مصرف زیاد انرژی باعث خواهد شد كبد نتواند سوخت و ساز طبیعی را انجام دهد و در نتیجه انرژی اضافی به صورت چربی در كبد ذخیره شود. بیشتر این بیماران از افزایش وزن و چاقی به ویژه چاقی شكمی رنج می برند. به همراه افزایش وزن افزایش چربی های خون و افزایش فشار خون، نیز دراین افراد مشاهده می شود. (همه این علائم مجموعه ای از اختلالات تحت نام "سندرم متابولیك" هستند كه این سندرم دقیقا وابسته به مقاومت انسولین می باشد.) در نتیجه می توان عوامل ایجادکننده کبدچرب رابصورت ذیل دسته بندی کرد:

1. دیابت نوع  دو کنترل نشده، اختلال های غددی مثل کم کاری تیروئید، اختلال های چربی مثل افزایش کلسترول یاتری گلیسرید، مصرف بیجا و زیاد آهن، کاهش یا افزایش وزن ناگهانی (مقدارمجازکاهش وزن یک تایک و نیم کیلوگرم در هفته) استفاده کردن ازمکمل های پروتئینی که به ویژه در بین ورزشکاران زیاد دیده می شود، استفاده نابجا از قرص های کورتونی و مصرف قرص های جلوگیری از بارداری

2. تغییر در روند تولید چربی در بافت كبد و نحوه عملكرد كبد در برابر چربی هایی كه از روده به كبد منتقل می شوند.

3. عمل های جراحی كه مسیر معده، یا روده و یا هر دو را كوچك می نمایند، از قبیل عمل جراحی پس روده.

4. استفاده طولانی مدت از لوله های روده ای برای تغذیه كه معمولا پس از عمل جراحی استفاده می شوند.

با توجه به شیوه زندگی اعم از نوع تغذیه و فعالیت بدنی، شیوع این بیماری در كشورهای در حال توسعه به ویژه در جامعه شهری افزایش چشمگیری داشته است. شیوع بیماری با افزایش سن، سیر صعودی می یابد. شیوع این بیماری در آقایان دو برابر خانم ها می باشد كه با افزایش سن، میزان شیوع در خانم ها به آقایان نزدیك می شود، به ویژه پس از یائسگی، شیوع بیماری كبد چرب در خانم ها سیر فزاینده ای دارد.

توصیه های تغذیه ای: تغذیه صحیح، استفاده نکردن از فست فودها و ورزش بهترین راه های پیشگیری است چرا که به دلیل مواد نگهدارنده فراوانی که دارند باعث تولید اکسیدان های فراوانی در بدن می شوند که خود عامل اصلی در ایجاد کبد چرب است و به همین دلیل است که یکی از درمان های کبد چرب استفاده از آنتی اکسیدان ها (میوه ها و سبزی ها) است.

جلوگیری از افزایش یا کاهش وزن ناگهانی، استفاده نکردن نابجا از آمپول های هورمونی و قرص های کورتونی که باید توسط پزشکان متخصص تجویز شود چرا که استفاده نادرست ازکورتون ها و داروهای مشابه نیزخطرسازاست.

مصرف یک رژیم غذایی پرفیبر در درمان کبد چرب بسیار کمک کننده است و اصلاح چربی های غذایی نیز تاثیر مثبتی در درمان کبد چرب دارد البته منظور حذف چربی ها به صورت کلی از برنامه غذایی فرد نیست بلکه مهم است که چربی های بد (مثل چربی های اشباع و ترانس) را از رژیم غذایی فرد مبتلا به کبد چرب حذف و چربی های خوب و چربی های سالم مثل چربی هایی که در انواع ماهی های چرب است   مثل ماهی سالمون، اشاره کرد  همچنین جایگزین کردن مصرف روغن های مایع گیاهی بویژه روغن کانولا، روغن هسته انگور و روغن سویا و روغن زیتون به جای روغن جامد و کره توصیه می شود رژیم غذایی کم کالری که حاوی میزان قابل توجهی سبزی  و مواد غذایی فیبردار باشد مثل نان و غلات سبوس دار ، کاهش چربی مصرفی، انجام ورزش و فعالیت بدنی منظم بسیار مهم هست ، کنترل بیماری های زمینه ای مانند دیابت و چربی های خون بسیار مهم هست و از مصرف الکل و نیز بعضی داروها باید جدا خوداری شود. پیشنهاد می شود افراد مبتلا به کبدچرب تحت نظر متخصص تغذیه، غذاهایی  مانند برنج  که نمایه گلیسمی  پایین تری دارند مصرف کنند. افراد دیابتی حتی المقدور باید از مواد غذایی که نمایه گلیسمی بالایی دارند پرهیز کنند مانند شکر، عسل، قند، مربا. قندهای طبیعی مثل توت خشک و خرما که گمان می کنند مصرف آنها مشکلی ندارد در عوض بایستی کربوهیدرات هایی مصرف شود که نمایه گلیسمی آنها پایین است مثل نانی که از آرد کامل تهیه شده است، برنج قهوه ای(برنج قهوه ای که نمایه گلیسمی پایین تری نسبت به برنج سفید دارد)، سبزی ها  و برخی از میوه ها، غلات کامل، حبوبات و ماست. بنابراین برای افرادی که مشکل مقاومت به انسولین دارند جایگزین کردن مصرف کربوهیدرات های با نمایه گلیسمی پایین به جای مواد غذایی با نمایه گلیسمی بالا می تواند در درمان قند خون آنها موثر باشد. در آخر در درمان کبد چرب در واقع باید علت ایجاد آن را مرتفع کنیم. در دیابتی ها کنترل قندخون، اصلاح الگوی زندگی، در افرادی که اختلال های چربی خون دارند کنترل چربی های خون، ورزش و کاهش وزن در افراد چاق به میزان یک تا یک و نیم کیلوگرم در هفته، استفاده از غذاهای حاوی آنتی اکسیدان ها مثل ویتامینC و E و غیره مؤثر هستند.

پروین رنگ آور کارشناس مسئول تغذیه حوزه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمان