آب سرد ننوشید :

متخصصین طب سنتی بر این باورند که  از آنجایی که در روزه داری معده گرم می شود، نباید هنگام افطار از آب سرد استفاده کرد، زیرا آب سرد منجر به آسیب دیدن معده و نیز کبد می شود. لذا توصیه می شود آب نیمه گرم و به صورت آرام آرام نوشیده شود زیرا معده در طی شبانه روز خالی بوده و مقداری کاهش حجم پیدا کرده و نباید به یکباره حجم زیادی از نوشیدنی و غذا را هنگام افطار وارد معده نماییم.

 پرهیز از غذاهای غلیظ هنگام افطار:

برای افطار بهتر است از غذاهای غلیظ یا غذاهایی که هضم سخت دارند پرهیز شود، مثلا از مصرف برخی از انواع آش که دارای لعاب و مقدار زیادی حبوبات، روغن، نعنا داغ و سیر سرخ کرده و ... می باشند، اجتناب کرده و یا در حجم خیلی کم از آنها مصرف کرد و یا این نوع غذاها را به صورت سبک تهیه نمود مثلاً سوپ های سبک با مقداری لپه، سینه مرغ، سبزیجات با لعاب کم برای معده در حال استراحت مناسب بوده و نیز اشتهای فرد برای وعده سحر حفظ می شود.

 راه های رفع یبوست:

در هنگام روزه داری بروز یبوست شایع است. از راه های رفع آن می توان به پرهیز از غذاهای شور و سرخ کرده و نیز مصرف کاهو، خیار، آلو و انجیر خشک اشاره نمود. مصرف یک لیوان شربت خاکشیر یا سکنجبین یا برخی عرقیجات مانند کاسنی یا شاه تره نیز سودمند است. مصرف میوه جات نیز از افطار تا سحر توصیه می شود، البته میوه جاتی مانند هندوانه بهتر است در هنگام سحر خورده نشوند، چون ممکن است فرد به دلیل دفع ادرار زیاد، در اوایل روز دچار تشنگی گردد.

 فاصله بین غذا خوردن و خواب:

فاصله مصرف غذا تا هنگام خواب نباید خیلی کم باشد و بسته به نوع غذا این فاصله متغیر است. مثلاً اگر غذا سنگین و دارای گوشت و نان باشد، باید 3-2 ساعت تا خواب فاصله باشد و اگر غذا سبک باشد 2-5/1 ساعت فاصله کافی است. در حقیقت قاعده کلی این است که معده پر و سنگین نباشد. پس از خوردن سحری نیز طبق همین قاعده فرد نباید بلافاصله بخوابد بلکه بهتر است هم راستا با توصیه های دینی بین الطلوعین (2-1 ساعت بعد از اذان صبح) بیدار باشد.

 پرهیز از حذف  وعده سحری:

حذف سحری در روزه داری سبب کاهش آب بدن، فیبرها و سایر مواد مغذی از جمله ویتامینها و املاح ضروری مورد نیاز جهت عملکرد طبیعی بدن شده که خود عواقب جدی به دنبال خواهد داشت. کاهش آب بدن خصوصاً در فصل گرما با عوارضی نظیر کاهش عملکرد کلیوی، عدم تعادل الکترولیت ها، سردرد، یبوست، تغییرات فشار خون، سرگیجه، خشکی دهان و... همراه بوده و نیز موجب کاهش تمرکز در طول روز می شود. لذا جهت پیشگیری از عوارض فوق مصرف غذاهای حاوی نان و غلات سبوس دار همچنین مصرف کافی میوه و سبزیجاتی مانند کاهو یا خیار، مصرف حبوبات و لبنیات کم چرب در وعده سحر ضروری می باشد.

روزه و دیابت :

 اگر پزشک معالج مجوز روزه داری را برای فرد دیابتی صادر نماید، پیروی از یک الگوی تغذیه ای سالم و متعادل، روزه داری بدون عارضه ای را برای بیمار فراهم خواهد کرد. مصرف بیش از اندازه در وعده افطار یا سحر ممکن است به افزایش قند خون بیانجامد، از این رو توزیع انرژی دریافتی در 2 تا 3 وعده کوچک در طول ساعات افطار تا سحر می تواند از هیپرگلیسمی در این افراد پیشگیری نماید. پایش قند خون در فواصل مختلف روز راهکار کلیدی جهت تنظیم مناسب قند خون در طول ماه مبارک رمضان است. چنانچه قند خون وعده سحر بیش از 350 میلی گرم در دسی لیتر باشد، فرد بایستی از روزه داری بپرهیزد، همچنین بیمار دیابتی باید در نظر داشته باشد چنانچه در طول اولین ساعات بعد از آغاز روزه داری قند خون به پایین تر از 70 میلی گرم در دسی لیتر برسد، یا هر زمان از روزه داری قند خون پایین تر 60 یا بالاتر از 300 باشد، فرد موظف به شکستن روزه است.

                                                       صبا لؤلؤیی

                    مسئول واحد تغذیه مرکز بهداشت شهرستان کرمان