مرگ های ناگهانی یکی از مواردی است که به عوامل مختلفی بستگی دارد مانند بیماری های قلبی و عرقی، بیماری دیابت که زمینه ساز و از عوامل مؤثر در مرگ های ناگهانی می باشد، بیماری های کلیوی و متابولیسم، مسمومیت ها، مواد مخدر، االکل و تروما ها و حوادث از عوامل مرگ های ناگهانی هستند که علت مرگ گاهی مشهود است ولی عواملی نیز هستند که به صورت نامحسوس و نامشهود می توانند باعث مرگ های ناگهانی گردند.
ترومبوز وریدهای عمقی در اندام های تحتانی که بر اثر کاهش فعالیت یا که یکی از این علت ها می باشد با کاهش جریان خون این فرصت را به گلبول ها و فاکتور های انعقادی می دهد که با تجمع در یک ناحیه ماندد پشت دریچه های لانه کبوتری در وریدها یا سیاهرگ ها موجب ایجاد لخته یا ترومبوز گردد . که این لخته با کوچکترین فشار و یا حرکت وهر موج سیال که باعث فشار خون شود از جای خود کنده شده و در مسیر گردش خون قرار گیرد . این ترومبوز یا لخته وقتی به اندام های حساس بدن مانند عروق کرونر قلب و یا عروق مغزی و یا درون عروق و شریان های ریوی قرار بگیرد باعث انسداد و نرسیدن اکسیژن کافی به عضو حساس و مرگ ناگهانی می گردد.
عوامل مستعد کننده :
سن
در سالمندان ومیانسالان خطرترومبوز وریدی به خاطر شکننده بودن دیواره رگ ها بیشتر است
بارداری – در خانم های باردار به خصوص در سه ماهه دوم و سوم و پس از زایمان به خاطر تحرک کم و ادم اندام های تحتانی بر روی عروق و عضلات این خطر برای آنان بیشتر می باشد
مصدوین ناشی از تروما
به علت آسیب های شدید عروقی و اسکلتی و همچنین برهم خوردن تعادل آب و الکترولیت های بدن و عدم تحرک در اثر مصدومیت
چربی خون بالا
چربی خون باعث افزایش افشار و کندی حرکت سیال یا همان خون می گردد که می توان مستعد کننده برای ایجاد لخته گردد
دخانیات
هر گونه مواد دخانی و نیکوتین باعث اسپاسم عروق و خود مستعد کننده می باشد
دیابت
دیابت با تخریب دیواره رگ ها عامل مؤثر در بروز این عارضه می باشد .
جنس
به علت مسائل هورمونی احتمال وشیوع این عارضه بیشتر می باشد و این خطر در خانم های چاق بیشتر از خانم های لاغر می باشد.
جراحی های بزرگ
اعمال جراحی به خصوص سزارین و جراحی بر روی استخوان های بزرگ بدن و جراحی های بر روی عروق بزرگ و بکارگیری دستگاها مانند دستگاه دیالیز و در هنگام جراحی های باز قلب این احتمال وجود دارد که به علت دستکاری ایجاد لخته و یا ترومبوس می گردد .
مسافرت های طولانی هوایی
در مسافرت های طولانی هوایی به علت عدم تحرک واختلاف فشار در ارتفاع باعث ایجاد ترومبوس یا لخته شده که با پایان سفر و اولین تحرک شدید می تواند عارضه ایجاد گردد.
علائم :
درد، گرمی در عضلات پا قرمزی و برافروختگی در عضو ودر موارد شدید تر سردی اندام بخصوص در انتها اندام و عدم حس نبض درد در ناحه لگنی و نزدیک اسخوان ران، سرفه تنگی نفس، سنگینی سینه کبودی لب ها، خلط خونی و...... از علائم وجود لخته و احتمال وجود ترومبوس و احتمال پیش بینی یک مرگ ناگهانی به مدت زمان پس از عمل به خصوص در موارد پس از سزارین و جراحی های ارتوپدی قابل پیش بینی نیست و باید به علائم توجه داشت و به محض مشاهده علائم به نزدیک ترین مرکز درمانی و یا به اورژانس پیش بیمارستانی باید تماس گرفت.
پیشگیری:
آنچه مسلم است آموزش قبل از هر اقدام درمانی می تواند از بروز این عارضه جلوگیری نماید. از انجام جراحی های غیر ضروری خود داری نمود مانند سزارین های غیر اورژانسی و برخی اعمال زیبایی که این روز ها به شدت رایج شده است. در سفر های طولانی هوایی حتماً آب زیاد بنوشید و در مقاطع مختلف کمی راه بروید ویا پای خود را جابجا نمده و از حرکت های کششی در صندلی خود به کار بگیرید آموزش های قبل از عمل توسط پرسنل درمانی می تواند به بیمار کمک فروانی نماید و در مورد مصدومین حوادث آموزش به همراهیان بسیار در این امر مؤثر خواهد بود و در پیشگیری و ادامه درمان کمک کننده است.
بدانید: پیشگیری بهتر از درمان است و با تغییر روش های زندگی و فعالیت مداوم مخصوصاً در دوران سالمندی می توان از مرگ های ناگهانی پیشگیری کرد.
مهدی علی اسماعیلی
کارشناس ستاد هدایت و اطلاع رسانی دانشگاه