بر اساس آخرین اطلاعات از حدود 1700 عامل بیماریزای شناخته شده انسان، حدود 49 درصد آنها زئونوز یا ناشی از حیوانات می باشند و از حدود 156 عامل بیماری زای نوپدید که طی سه دهه گذشته شایع گردیده، حدود 73 درصد آنها از عوامل مشترک انسان و دام شناخته شده اند.
کارشناس بیماری های مشترک انسان و دام در معاونت بهداشتی گفت: بیماری کشنده هاری از طریق گزش و بزاق حیوانات هار به انسان انتقال می یابد لذا بایستی در برخورد با حیوانات وحشی مهاجم و دارای علائم بیماری، مراقب گاز گرفتگی بود و در صورت وقوع گاز گرفتگی جهت انجام واکسیناسیون بلافاصله به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کرد.
الیاس سلیمانی افزود: نگهداری حیوانات خانگی مثل سگ و گربه بدون مراقبت دامپزشکی علاوه بر بیماری هاری، می تواند سبب انتقال بیماری های انگلی مثل کیست هیداتیک، توکسوپلاسموز، و غیره شود. بنابراین باید بطور منظم زیر نظر دامپزشک واکسینه شده و داروهای ضد انگلی دریافت کنند.
وی گفت: محل نگهداری حیوانات خانگی و آغل ها بایستی به طور مرتب تمیز و ضد عفونی و از تماس بچه ها و خانم های باردار با آنها پرهیز و از تماس حیوانات خانگی با حیوانات وحشی و ولگرد جلوگیری شود.
سلیمانی یکی از عوامل بیماری های مشترک انسان و دام را انگل ها دانست و گفت: برای قطع چرخه زندگی انگل ها ضمن جلوگیری از کشتار دام، ضایعات کشتارگاهی به ویژه قسمت های آلوده به کیست های انگلی باید از دسترس حیواناتی مانند سگ و گربه بدور باشد به صورتی که یا در عمق خاک دفن و یا به کارگاه های تبدیل ضایعات ارسال شوند.
وی ادامه داد: میوه جات و سبزی های آلوده به مدفوع سگ و گربه و حیوانات وحشی دیگر می تواند موجب انتقال آلودگی های انگلی به انسان شوند لذا قبل از مصرف بایستی با استفاده از چند قطره مایع ظرفشویی در یک ظرف آب کاملا شستشو و با استفاده از مواد ضد عفونی مناسب ضد عفونی و سپس مصرف شوند.
وی با اشاره به اهمیت سالم بودن گوشت قرمز گفت: گوشت قرمز بایستی از فروشگاه ها و قصابی های مجاز که دارای مهر دامپزشکی روی لاشه می باشند تهیه شود.
مصرف گوشت های غیر مطمئن به ویژه بصورت کبابی و نیم پز می تواند موجب انتقال آلودگی میکروبی مثل تب مالت و انگلی مثل کرم کدو به انسان شود.
سلیمانی گفت: مصرف شیر و دیگر فرآورده های لبنی غیر پاستوریزه مثل پنیرهای محلی و بستنی های سنتی تهیه شده از شیر غیر پاستورریزه می تواند موجب ابتلا به بیماری خطرناک تب مالت، بروسلوز و دیگر عفونت های گوارشی خطرناک گردد . لذا از مصرف شیر خام، پنیر محلی، بستنی سنتی و دیگر محصولاتی که از شیر خام و غیر پاستوریزه تهیه می شوند باید جدا اجتناب کرد.
وی حفظ نکات بهداشتی در تماس با حیوانات را حائز اهمیت دانست و گفت: تماس مستقیم دامداران با جنین های سقط شده و ترشحات زایمانی دام های مذکور می تواند موجب انتقال بیماری تب مالت شود.
لذا ضمن رعایت نکات بهداشتی از قبیل پوشیدن روپوش و لباس کار مجزا، دستکش، ماسک و عینک، جنین سقط شده بایستی در عمق خاک با لحاظ کردن شرایط بهداشتی دفن و محل زایمان با مواد ضد عفونی کننده ضد عفونی شود.
این کارشناس بیماری های مشترک انسان و دام گفت: بعضی از بندپایان مثل کنه، مگس و پشه می توانند موجب انتقال بیماری های خطرناکی مثل تب کریمه کنگو به انسان شوند.
بنابراین باید محل زندگی دام های اهلی مثل گاو ، گوسفند و بز در اماکن روستایی از محل زندگی انسان جدا و مرتبا با سم پاشی مناسب از بندپایان ناقل مثل کنه و مگس پاکسازی شود .