درباره اختلال استرس پس از حادثه چه می دانیم؟
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دکتر فاطمه کوهپایهزاده گفت: اگرچه اغلب علایم اختلال استرس پس از سانحه یک ماه بعد از رویداد آسیبزا شروع میشود، اما گاهی اوقات ممکن است تا سالها ظاهر نشود.
وی ادامه داد: این علائم باعث ایجاد مشکلات قابل توجهی در موقعیتهای اجتماعی یا کاری و روابط بین فردی میشود. همچنین میتواند در توانایی فرد برای انجام کارهای روزمره اختلال ایجاد کند.
اجتناب و انکار: چالشهایی که مبتلایان با آن مواجهاند
وی علایم این اختلال را به چند دسته تقسیم کرد و گفت: علائم مزاحم، علائم اجتنابی، علائم خلق و خو و علائم برانگیختگی و واکنشی علائم این اختلال هستند که پس از آسیب شروع میشود.
کوهپایهزاده تشریح کرد: از نشانههای مزاحم اختلال استرس پس از حادثه، مواجهه مستمر با کابوسهای شبانه، فلش بکها و احساس اینکه رویداد دوباره اتفاق میافتد، بروز مداوم افکار ترسناک، پریشانی شدید عاطفی و واکنشهای فیزیکی به چیزی که فرد را به یاد رویداد آسیبزا میاندازد، است.
ارتباط میان اضطراب و مشکلات جسمانی
وی ادامه داد: معمولاً علایم اجتنابی اختلال پس از حادثه شامل مواردی است، از جمله امتناع فرد از صحبت کردن در مورد رویداد یا موقعیتهایی که فرد را به یاد رویداد میاندازند.
وی با بیان علائم اختلال که بر خلق و خو و تفکر تاثیر میگذارند، گفت: این علایم شامل ناتوانی در بخاطر سپردن برخی از جنبههای رویداد، احساس گناه و سرزنش، احساس جدایی و بیگانگی با دیگران، احساس بیحسی عاطفی و ذهنی، کاهش علاقه به زندگی، مشکل در تمرکز، بروز مشکلات روانشناختی مثل افسردگی، فوبیا و غیره است.
کوهپایهزاده در تشریح علایم برانگیختگی و واکنشپذیری این اختلال گفت: مشکل در خوابیدن و اختلالات خواب، تحریکپذیری و طغیان عصبانیت، افزایش حساسیت به خطرات احتمالی و احساس تنش و اضطراب مزمن نیز در این دسته جای میگیرد.
وی با اشاره به اینکه در برخی از افراد ممکن است به دلیل شدت بالای اختلال استرس پس از سانحه، علائم جسمانی اضطراب بروز کند، گفت: مواردی مثل سردرد، سرگیجه، مشکلات معده، درد در قفسه سینه، حتی بروز مشکلاتی در سیستم تنفسی، ایجاد آلرژیها، ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن که میتواند منجر به بروز عفونتهای مکرر شود از جمله علائم جسمانی اختلال پس از سانحه در افراد است.
اهمیت مراجعه به متخصص و روشهای مؤثر
وی ادامه داد: علایم این اختلال در کودکان به شکل شب اداری، ناتوانی در صحبت کردن، چسبیدن بیش از حد به یک بزرگسال و اجرای رویداد آسیبزا در حین بازی، بروز میکند.
وی در پاسخ به اینکه چرا در برخی از افراد که شرایط مشابهی را تجربه میکنند درگیری اختلال متفاوت است، گفت: داشتن تجربهای از حوادث استرسزا و داشتن سابقه اختلالات خلقی مثل اختلالات اضطرابی و افسردگی زمینه بروز این اختلالات را در افراد بیشتر میکند.
کوهپایهزاده ادامه داد: عدم تنظیم مواد شیمیایی و هورمونهایی که مغز در پاسخ به یک استرس آزاد میکند هم یکی از موارد سببشناسی اختلال استرس پس از حادثه است.
وی در خصوص نحوه تشخیص این اختلال، گفت: افراد به هیچ وجه خود تشخیصی نداشته باشند و به متخصصین این امر مراجعه کنند زیرا تشخیص صحیح و درمان به موقع، میتواند در روند درمان این اختلال موثر باشد. یک روانشناس و روانپزشک پس از انجام یک مصاحبه بالینی و شناخت علایم و نشانههایی که در فرد است، در صورت تشخیص اختلال استرس پس از حادثه درمان را شروع میکنند.
چه راهکارهای درمانی به بیمار کمک میکند
کوهپایهزاده خاطرنشان کرد: خوشبختانه اختلال استرس پس از سانحه جزو اختلالهای اضطرابی قابل درمان است، به شرط اینکه فرد به موقع درمان خود را شروع کند.
وی با تاکید بر اینکه به هیچ وجه با انکار و نادیده گرفتن و موکول کردن به گذشت زمان، چیزی حل نخواهد شد، گفت: اگر احساس میکنید در خود و یا یکی از اعضای خانواده علائم این اختلال وجود دارد، بهتر است فرد را ترغیب کنند که هرچه سریعتر اقدام درمانی مناسب را شروع کند.
نقش خانواده و حمایت اجتماعی
وی افزود: درمان صحیح، به موقع و اصولی اختلال پس از سانحه میتواند به فرد کمک کند که زندگی خود را مجدداً به دست آورد و کنترل زندگی خود را به دست گرفته و عملکرد وی مختل نشود.
کوهپایهزاده در تشریح روشهای درمانی این اختلال گفت: یکی از روشهای درمانی این اختلال رواندرمانی است که چندین نوع روش درمانی برای این اختلال در کودکان و بزرگسالان دیده میشود. یکی از آنها درمان شناختی رفتاری است که کمک میکند تا الگوهای شناختی که شما را درگیر نگه میدارند، مثل باورهای منفی درباره خود و خطر دوباره مسائل آسیبزا را بشناسید و بتوانید آنها را کنترل کنید.
وی ادامه داد: یک روش دیگر مواجهه درمانی اختلال پس از سانحه است که به شما کمک میکند تا با خیال راحت با موقعیتها و خاطراتی که به نظر شما آسیبزا است، روبرو شوید تا بتوانید بهطور مؤثر با آنها کنار بیایید. اغلب مواجهه درمانی برای رفع کابوسها میتواند مفید باشد.
اقدام به موقع جهت پیشگیری از وخامت علائم اختلال
وی در ادامه گفت: یکی دیگر از روشهای درمانی برای اختلال استرس پس از حادثه، حساسیتزدایی و پردازش مجدد حرکات چشم است که کمک میکند تا خاطرات آسیبزا را پردازش کنید و نحوه واکنش به آن را در خودتان تغییر دهید.
این روانشناس موارد مهم دیگری مثل آموزشهای روانشناسان به فرد مثل آموزش مدیریت استرس، حل مسئله و افزایش تابآوری فرد را نیز روشهای مؤثری برای کنترل این اختلال دانست.
وی دارو درمانی را نیز در درمان این اختلال با اهمیت دانست و گفت: در کنار رواندرمانی، دارو درمانی هم برای بهبود عوارض این اختلال بسیار مهم است. گاهی ممکن است افراد در مقابل مصرف دارو مقاومت کنند، در حالی که در این اختلال، به دلیل شدت اضطرابی که به فرد وارد میکند، بهتر است درمان دارویی هم در کنار رواندرمانی برای فرد استفاده شود و معمولاً داروهای ضد اضطراب و ضد افسردگی که به تشخیص پزشک برای فرد تجویز میشود، در کنار رواندرمانی بسیار مؤثر هستند.
صبر و استمرار در درمان، کلید بهبودی
وی به بیان سایر روشهای کمککننده پرداخت و گفت: بعضی از موارد مثل نقش خانواده و اطرافیان فرد، وجود فردی قابل اعتماد و صمیمی در کنار فرد آسیبدیده، تغییر سبک زندگی فرد دچار اختلال مثل انجام تمرینات منظم ورزشی، بخصوص ورزشهای هوازی، سپری کردن زمان بیشتری در طبیعت، هنردرمانی و بازی درمانی در گروه سنی کودکان، میتواند به فرد کمک کند که با آسیب وارد شده بهتر کنار بیاید.
کوهپایهزاده در توصیه به افرادی که علائم این اختلال مواجه هستند، گفت: اگر بیش از یک ماه است که افکار آزاردهنده در مورد رویداد آسیبزا دارید و احساس میکنید که در کنترل زندگی به مشکل برخوردهاید و عملکرد شما مختل شده است، باید در اسرع وقت برای جلوگیری از بدتر شدن این علایم به متخصصین مراجعه کنید و روند درمانی صحیح را پیگیری کنید.
وی در پایان تاکید کرد: درمان این اختلال صبوری میخواهد و نیازمند این است که جلسات منظم درمانی طی شود و معمولاً بهترین درمان برای اختلال استرس پس از حادثه ترکیبی از دارو درمانی و رواندرمانی، بالاخص برای گروه سنی بزرگسال است./ انتهای پیام-خواجه پور