رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت در جمع خبرنگاران:
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دکتر حسین رضایی‌زاده، در سفر به کرمان و در نشست با خبرنگاران با بیان اینکه طب ایرانی موضوعی با وجهه اجتماعی بسیار مهم است، اظهار داشت: خواست، نیاز و نفوذ این حوزه در جامعه باید ایمن، اثربخش، علمی و دانشگاهی باشد تا به اسم سلامت دستخوش سوءاستفاده در بازار پیدا و پنهان سلامت قرار نگیرد؛ وزارت بهداشت تنها متولی سیاست‌گذاری، مدیریت و ساماندهی این بخش است.
وی افزود: طبق آمارها، مردم کشورمان بر اساس فرهنگ و اقلیم بومی تا ۸۰ درصد از ظرفیت طب سنتی و داروهای گیاهی و طبیعی استفاده می‌کنند که این موضوع می‌تواند یک فرصت بومی خوب باشد، اما در عین حال زمینه سوءاستفاده نیز در آن وجود دارد. در این بین، یک تفکر غلط رایج این است که تصور می‌شود این داروها چون گیاهی و طبیعی هستند هیچ ضرری ندارند و کاملاً بی‌خطرند که جامعه را به بیراهه می‌برد.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با اشاره به تأخیر در روند آکادمیک و پژوهش در این حوزه گفت: جامعه فارغ‌التحصیلان و دو تا سه هزار پزشک دوره‌دیده پاسخگوی نیاز جمعیت ۹۰ میلیونی کشور نیست و این شکاف، فضایی برای ایجاد خطر در جامعه فراهم می‌کند. زمانی که عرضه درست و ایمن محدود بوده اما تقاضا گسترده باشد، بستر سوءاستفاده شکل می‌گیرد.
وی نقش رسانه‌ها را در آموزش و کنترل فضای مجازی محوری دانست و تصریح کرد: فضای مجازی بستری با امکان بالای سوءاستفاده، ارائه ادعاها، داروها و درمان‌های مختلف است؛ لذا رسانه‌ها وظیفه دارند با آگاهی‌رسانی و آموزش درست، مردم را از خطرات بالقوه بازدارند.
دکتر رضایی‌زاده با اشاره به ساختار مدیریتی این حوزه عنوان کرد: دفتر طب ایرانی و مکمل در وزارت بهداشت به مرکز ارتقا یافته که وظیفه سیاست‌گذاری، مدیریت و هماهنگی را بر عهده دارد. همچنین در ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی معاونت علمی ریاست‌جمهوری که ریاست آن با معاون علمی رئیس‌جمهور و نایب‌رئیسی آن با وزیر بهداشت است، از اردیبهشت‌ماه هم‌افزایی و مدیریت هماهنگ میان نهاد ریاست‌جمهوری و وزارت بهداشت شکل گرفته است.
وی ادامه داد: برنامه راهبردی پرقدرت و هم‌افزایی تدوین شده که بخش‌های آموزش، پژوهش، دارو، غذا، هوش مصنوعی، رسانه، آموزش عمومی و سبک زندگی سالم را پوشش می‌دهد. این برنامه هفته گذشته در همایش دو روزه تهران به رؤسای دانشکده‌ها ارائه شد و به زودی فراخوان رسمی آن اعلام می‌شود؛ وظیفه هدایت و راهبری اجرای این برنامه بر عهده وزارت بهداشت خواهد بود
اهداف سفر به کرمان و جایگاه دانشکده طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی کرمان
دکتر رضایی‌زاده درباره هدف از سفر به کرمان گفت: دانشکده طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی کرمان یکی از مجموعه‌های خوب در بین ۲۲ مرکز آموزش طب ایرانی در کشور است که رشته‌های دکترای تخصصی طب سنتی و داروسازی سنتی را داراست. این سفر به منظور بازدید از بخش‌های توسعه‌ای، سلامتکده جدید و همچنین پیگیری نتایج پروژه‌های در حال اجرا زیر نظر دکتر حقدوست انجام شده است.
وی به تغییر نگرش جامعه پزشکی نیز اشاره کرد و افزود: اگرچه دانش بومی چندهزارساله ما غیرقابل انکار است، اما تلقی نادرست جامعه و پزشکان از طب سنتی به دلیل سوءاستفاده‌ها و شارلاتانیسم افرادی بوده که بدون آموزش وارد این حوزه شده‌اند و از سال ۱۳۹۸، با گنجاندن دو واحد درسی آشنایی با مبانی طب ایرانی و مکمل در سرفصل دروس پزشکی، پرستاری، مامایی، فیزیوتراپی و دندان‌پزشکی، مقاومت‌ها و مخالفت‌های ناشی از ناآگاهی رو به کاهش است.
رئیس مرکز طب ایرانی وزارت بهداشت با تبیین رویکرد سازمان جهانی بهداشت گفت: سازمان بهداشت جهانی آنچه را که سابقه تاریخی، تمدنی، فرهنگی و تاریخ مکتوب یا شفاهی دارد «طب سنتی» و روش‌های درمانی توسعه‌یافته در یکصد سال اخیر را «طب مکمل» می‌نامد. امروزه رویکرد بین‌المللی حرکت به سمت طب تلفیقی با استفاده مشترک و تحقیقاتی از این روش‌ها به شرط ایمنی در کنار درمان رایج است.
وی با اعلام اینکه ۷۹ درصد مطالعات و پژوهش‌های این بخش در قالب کارآزمایی بالینی استاندارد انجام می‌شود، اظهار کرد: بیشترین پژوهش‌ها در حوزه‌های بیماری‌های گوارش، اعصاب، سبک زندگی سالم، بیماری‌های متابولیک، چاقی، کبد چرب، دیابت، مدیریت باروری در زنان و مردان و کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان و MS بوده که بخشی از آنها به تولید دارو انجامیده است. ایران بر اساس استنادات مقالات در مجلات معتبر بین‌المللی، در ۵ سال گذشته برای ۴ سال متوالی رتبه چهارم تولید علم دنیا در این حوزه را کسب کرده است.
اولویت بهداشت و پیشگیری در طب ایرانی
دکتر رضایی‌زاده با تأکید بر پوشش بیمه‌ای خدمات منتخب و ویزیت طب ایرانی و همچنین لحاظ شدن مشاوره طب سنتی در اعتباربخشی بیمارستان‌ها افزود: ۷۰ تا ۹۰ درصد طب ایرانی متمرکز بر پیشگیری، بهداشت و اصلاح سبک زندگی برای پیشگیری از بیماری‌ها است. وظیفه نخست پزشک پایش سلامت مردم است و در ادامه، تولید محتوا، آموزش عمومی و ارائه خدمات دارویی و درمانی با استفاده از نیروهای آموزش‌دیده و ماهر در دستور کار قرار دارد.
برگزاری اولین آزمون صلاحیت فعالان طب سنتی و گیاهان دارویی در مهرماه
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت از اجرای آیین‌نامه ساماندهی و برگزاری نخستین آزمون سنجش صلاحیت فعالان طب سنتی و گیاهان دارویی در مهرماه خبر داد و بر لزوم فعالیت این افراد تحت نظارت و مسئولیت فنی پزشک تأکید کرد.
دکتر حسین رضایی‌زاده در ادامه سخنان خود با اشاره به ریشه‌های طب ایرانی اظهار داشت: آنچه در طب ایرانی مطرح است، دقیقاً مبتنی بر دانش بوعلی‌سینا و بزرگان این حوزه است که باید متناسب با زبان و نیاز امروز مردم به‌روزرسانی شود. با این حال، در جامعه فاصله‌ای میان عطاران باسابقه و کم‌تجربه، فعالان این حوزه و مدعیان وجود دارد.
وی گفت: اولین آزمون ارزیابی و بررسی صلاحیت فعالان طب سنتی و گیاهان دارویی کشور در مهرماه برگزار می‌شود. داوطلبان در این فرآیند مورد ارزیابی قرار می‌گیرند؛ در صورت قبولی می‌توانند در مراکز معتبر فعالیت کنند و در غیر این صورت، ملزم به گذراندن دوره‌های مهارتی خواهند بود.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با اشاره به ضرورت فعالیت این افراد در مراکز مجاز تحت نظارت یک پزشک مسئول فنی تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین مواردی که منجر به تضییع حقوق مردم می‌شود، مراجعه به افراد فاقد مجوز درمانی است؛ در حالی که با استقرار مسئول فنی پزشک، فردی مشخص پاسخگوی سلامت و مراجعات مردم خواهد بود.
دکتر رضایی‌زاده بر ضرورت فرهنگ‌سازی و آموزش عمومی در زمینه مصرف اصولی داروهای گیاهی و استفاده صحیح مردم از این ظرفیت تأکید کرد.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت عطاری‌های کشور اظهار داشت: عطاری‌ها زیرمجموعه وزارت بهداشت نیستند و در حالی که بیش از ۴۰ هزار عطاری در کشور داریم، تنها حدود ۶ هزار مورد آنها مجوز صنفی دریافت کرده‌اند که این تعداد، سه‌برابر تعداد داروخانه‌های رسمی کشور است. این فضا در عمل خارج از کنترل و مدیریت قرار دارد و در مواردی نیز با عطاری‌ها بر اساس ضوابط قضایی و در مصادیق قاچاق برخورد شده است.
دکتر رضایی‌زاده در خصوص حجامت گفت: حجامت عام در طب ایرانی نداریم. حجامت بخشی از درمان‌های استاندارد طب ایرانی است، اما انجام بیش از حد آن، خطای تشخیص و حجامت عام صحیح نیست.
زنجیره ارزش گیاهان دارویی و حمایت از دانش‌بنیان‌ها
وی تأکید کرد: ما با خام‌فروشی مخالفیم و به دنبال زنجیره ارزش و نفوذ فناوری برای حمایت از شرکت‌های کوچک (شتاب‌دهنده‌ها) گفتگو شده است.
وی یکی از بهترین فرصت‌ها را قانون اعتبارگذاری مالیاتی و فرصت‌های اقلیمی و گیاهان دارویی دانست که تأیید آن در حوزه نهاد ریاست‌جمهوری است.
وی در حوزه نیروی انسانی خبر داد: در دکترای تخصصی طب سنتی و داروسازی سنتی، در مقاطع کارشناسی و دکترای تخصصی مجموعاً حدود ۵۰۰ دانشجو تحصیل می‌کنند.
توافق ملی برای برندسازی محصولات گیاهی
دکتر رضایی‌زاده به تجربه کشورهای دیگر اشاره کرد و گفت: کشور چین و بعداً کره جنوبی در اقلیم‌های دارای پوشش گیاهی گسترده، سال‌ها روی جینسینگ توافق کردند و توسعه و تجارت آن را رقم زدند؛ دولت هند نیز درباره گیاه اشواگاندا همین کار را کرد. اما در کشور ما با وجود دو هزار و ۳۰۰ گونه گیاهی، هنوز چنین توافقی حاصل نشده است.
وی افزود: در فراخوان برنامه ملی حدود ۲۹ گیاه مشترک دارای اعتبار ملی و بین‌المللی شناسایی شده‌اند و هدف ما دستیابی به محصولات آن‌هاست؛ مانند زعفران و گل محمدی که تاکنون نه مردم و نه دولت بر سر آنها به توافق نرسیده‌اند. ما با ترکیبات مبتنی بر داروهای خاص اقدام به ایجاد «چتر برند» خواهیم کرد؛ به‌طور مثال نیوزیلند برند عسل را برای خود ثبت کرده است. احتمالاً حول محور گلاب، زعفران و شربت ایرانی جلاب نیز چنین برندسازی انجام شود.
لزوم مطالعه بروشور دارو و ارتقای سواد سلامت
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با تأکید بر مصرف ایمن داروهای سنتی گفت: همه افرادی که دارو مصرف می‌کنند باید بروشور آن را مطالعه کنند، منع مصرف در بیماری‌های مختلف و شرایط بیمار را بررسی کرده و در صورت نیاز به پزشک معالج یا متخصص طب ایرانی مراجعه کنند.
وی با اشاره به افراط و تفریط‌های موجود در این حوزه اظهار داشت: افراط و تفریط در واقعیت ما وجود دارد و مسیر پیش رو تکامل است؛ طبیعتاً در این مسیر افت وخیزهایی رخ می‌دهد و گفت‌وگوی علمی اصولاً همین است که با انجام پژوهش به نتیجه برسیم. حجامت و زالودرمانی باید به جای خود، با نشان و تجویز فرد متخصص انجام شود و ما حجامت عام نداریم. آنچه امروز بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، سواد سلامت است؛ سطح سواد سلامت جامعه در حال حاضر همچون سطح رسانه‌ها بسیار پایین است. در سال‌های گذشته نسبت به نیاز جامعه کم‌توجهی شده و در حال تلاش برای اصلاح و بهبود این وضعیت هستیم.
رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت با تأکید بر تفاوت «گیاه دارویی» و «داروی گیاهی» اظهار داشت: گیاه دارویی با داروی گیاهی متفاوت است؛ داروی گیاهی همان فرآورده‌ای است که شکل خام و شکل فرآوری‌شده دارد و فروش نوع فرآوری‌شده آن حتماً باید تحت نظر داروخانه‌ها انجام شود.
دکتر رضایی‌زاده همچنین از راه‌اندازی سامانه‌ای برای نظارت بر این حوزه خبر داد و گفت: دبیرخانه‌ای تحت عنوان ساماندهی عطاری‌ها به عنوان یک شغل قرار است راه‌اندازی شود که در قالب این سامانه، درجه‌بندی گیاهان دارویی نیز انجام خواهد شد.