بيماري هاي قلبي- عروقي را مي توان به سه گروه عمده تقسيم کرد: 1-بيماري هاي عروق کرونر قلب (رگ هاي خون رسان) 2- بیماری های عروقي مغز 3-بيماري رگ هاي محيطي.
مهمترين علت پيدايش بيماري هاي قلب و عروقي تصلب شرائين مي باشد که علت آن سخت و تنگ شدن تدريجي سرخرگ هاي گوناگوني است که به قسمت هاي مختلف بدن خون مي رسانند که در نتيجه توانايي آنها براي انتقال اکسيژن و مواد غذايي به سلول هاي بدن را کاهش مي دهد. در اين بين عوامل خطری وجود دارند (risk factors) که موجب سريعتر شدن روند تصلب شرايين شده و احتمال پيداش بيماري هاي قلبي و عروقي را افزايش مي دهند. عوامل خطر در واقع شرايط يا عاداتي هستند که احتمال ابتلا شخص را به يک بيماري افزايش داده و يا شرايطي را بوجود مي آورند که وضعيت بيماري موجود را بدتر مي کنند. اين عوامل به دو دسته تقسيم مي شوند:
* عواملي كه مي توان آنها را تغيير داد و اصلاح كرد، شامل:
سطح بالاي چربي خون (كلسترول -تري گليسيريد)، فشار خون بالا، مصرف دخانيات، ديابت، تغذيه نامناسب (مصرف بيش از حد چربي هاي اشباع شده و نمك)، اضافه وزن و چاقي، كمي تحرك و فعاليت بدني
* عواملي كه قابل تغيير يا اصلاح نيستند مانند:
سابقه بيماري عروق كرونر در افراد نزديك خانواده (پدر، مادر، برادر و خواهر) كه عوامل ژنتيكي نام دارند. _ افزايش سن، زيرا با افزايش سن احتمال ابتلا به بيماري عروق كرونر نيز افزايش مي يابد. _ هورمون هاي زنانه كه نقش حفاظتي در مقابل بيماري عروق كرونر دارند. اگر چه اين عوامل خطر قابل اصلاح نيستند، اما تلاش در جهت كاهش و اصلاح عوامل خطر گروه يك مي تواند از پيشرفت بيماري عروق كرونر در افراد داراي عوامل خطر گروه دوم مؤثر باشد.
شيوه هاي زندگي جديد، باعث تغيير در الگوهاي غذايي و رفتاري شده است كه خود اين تغييرات افزايش شيوع چاقي، افزايش تعداد موارد سيگاري و كاهش فعاليت بدني و در نتيجه افزايش شيوع بيماري هاي غير واگير را به همراه داشته است. بيماري هاي قلبي، سكته هاي مغزي، انواع سرطان ها و ديابت در حقيقت نمودي از اين تغييرات هستند و در حال حاضر از مهمترين علل مرگ و مير در منطقه EMRO (مديترانه شرقي) سازمان جهاني بهداشت مي باشند. فشارخون بالا به تنهايي سبب 50% بيماري قلبي عروقي در سراسر دنيا مي شود. 10 تا 30% بالغين تقريباً در تمام كشورها از فشار خون بالا رنج ميبرند. حتي يك كاهش مختصر در فشار خون اين افراد خطر حمله قلبي و سكته مغزي را به شدت كاهش مي دهد. همين الگو در مورد كلسترول نيز مصداق دارد. كلسترول خون بالا سبب يك سوم و شيوه زندگي كم تحرك، مصرف دخانيات و مصرف كم سبزي و ميوه هر كدام سبب 20% بيماري قلبي عروقي مي گردند، به طور کلی حدود 9 ميليون مرگ و بيش از 75 ميليون سال عمر از دست رفته، در سال به مقادير نامطلوب فشارخون و كلسترول خون نسبت داده مي شود. براساس آمارهاي سازمان جهاني بهداشت آغاز قرن بيستم بيماري هاي قلبي عروقي مسئول 10% کل مرگ ها در جهان بود اما در آغاز قرن بيست و يکم بيماري هاي قلبي مسئول 50% مرگ ها در کشورهاي توسعه يافته و 25% مرگ ها در کشورهاي در حال توسعه مي باشد. پيش بيني مي شود تا سال 2020، بيماري هاي قلبي ساليانه 25 ميليون نفر را از بين خواهند برد.
منابع : 1- سماوات طاهره و نجمي مهدي:راهنماي تشخيص و درمان اختلالات چربي خون. کتاب وزارت بهداشت درمان اموزش پزشکي/مرکز مديريت بيماري ها. معاونت غير واگير اداره قلب وعروق 2- اکبري محمد رضا و اکبرياني فرزانه: گزارش وضعيت عوامل خطر بيماري هاي غير واگير در خراسان شمالي . 3- دكتر علي رضا دلاوري، دكترطاهره سماوات، دكتر علي گل محمدي،دكترشريف تركمن نژاد، عليه حجت زاده برنامه راهبردي پيشگيري و كنترل بيماري قلبي عروقي
زرین تاج کوهستانی
کارشناس گروه مبارزه با بیماری های معاونت بهداشتی