مطالعات اخير علاوه بر ارتباط بين آلودگي هوا و علائم بيماري هاي تنفسي و بدتر شدن آسم ارتباط هايي بين آلودگي هوا و تولد زودرس، مرگ و مير نوزادان، كاهش ظرفيت ريه و حتي آسم را نشان داده است. در بيشتر موارد ممكن است كودكان در معرض تماس بيشتري با آلايندهاي ناشي از هوا نسبت به بزرگسالان باشند. نوزادان و كودكان معمولا سريع تر از بالغين تنفس مي كنند كه اين امر تماس آنها را با هر نوع آلاينده اي در هوا افزايش مي دهد. كودكان و نوزادان اغلب از طريق دهان شان و بدون گذراندن هوا از فيلترهاي مؤثر بيني نفس مي كشند، لذا به بيشتر آلاينده ها اين امكان داده مي شود، بدون عبور از مانع خاصي فرو داده شوند. كودكان نسبت به بالغين (خصوصاً در ماه هاي تابستان زمانيكه سطح مه دود بسيار بالاست) بيشتر وقتشان را در بيرون سپري مي كنند. كودكان نسبت به اثرات آلودگي هوا حساسترند، چون سيستم ايمني و ارگان هاي رشدشان هنوز كامل نشده است. به طور مثال سرب كه فرو داده مي شود به آساني در استخوان هاي كودكان كه سريعاً در حال رشد هستند رسوب مي كند. در معرض قرار گرفتن كودكان با آلا ينده هاي سمي هوا در دوره نوزادي و كودكي مي تواند بر رشد و توسعه سيستم تنفسي، اعصاب، غدد و سيستم ايمني بدن اثر بگذارد و خطر سرطان هاي بعدي در زندگي را افزايش دهد. كودكان قربانيان معصوم آلودگي هوا هستند. آمار جمع‌آوري شده از كلينيك‌ها و مطب‌ها نشان مي‌دهد كه در زمان بحران آلودگي هوا، ميزان مراجعة كودكان دچار بيماري‌هاي تنفسي افزايش پيدا مي‌كند. بروز التهاب بيني و سينوس‌ها (رينيت‌ـ‌سينوزيت) و التهاب نايژه‌ها (برونشيت) و بيماري آسم در كودكاني كه در هواي آلوده تردد دارند و بازي مي‌كنند روبه افزايش است و اگر اين كودكان زمينة بيماري تنفسي هم داشته باشند، بيماري‌شان تشديد مي‌شود. كودكان در هواي آلوده دچار تپش قلب مي‌شوند و تنگي نفس پيدا مي‌كنند. مطالعات نشان داده است كه حملات آسم بعد از تماس با هواي آلودة ناشي از احتراق ناقص سوخت در خودروهاي فرسوده، كه به ازون بد موسوم است، بيشتر مي‌شود (در مقابل ازون خوب كه در ارتفاعات بالا، محيط زيست را از پرتوهاي زيان‌بار كيهاني محافظت مي‌كند). در بررسي ها نشان داده شده كه ذرات كربن به‌طور معمول در گويچه‌هاي درشت‌خوار (ماكروفاژ) راه هوايي كودكان وجود دارد و افزايش ميزان كربن در اين درشت‌خواران موجب كاهش كاركرد ريه مي‌شود. كودكان نبايد در اوج آلودگي هوا از خانه خارج شوند و به‌ويژه نبايد در هواي آلوده ورزش كنند. به‌خاطر داشته باشيم كه آسم شايع‌ترين بيماري مزمن در كودكان است كه آنان را از مدرسه رفتن بازمي‌دارد. در شرايطي كه كودكان مصرف هله‌هولـه‌هايي همچون چيپس و پفك و لواشك را به خوردن غذاهاي سالم و مقوي و پرپروتئين و سرشار از ويتامين ترجيح مي‌دهند و ذائقه‌شان با غذاهاي مفيد بيگانه است، در برابر عفونت‌ها آسيب‌پذير مي‌شوند. همچنين كودكاني كه در مسير جاده‌هاي شلوغ و پرترافيك زندگي مي‌كنند يا به مدرسه مي‌روند، ممكن است در معرض ميزان غيرقابل قبولي از آلودگي هوا قرار داشته باشند. توصيه مي‌شود كه در مواقع تشديد آلودگي هوا، علاوه بر توجه خاص به تغذية كودكان، پزشكان متخصص كودكان و گروه‌هاي بهداشت در قالب اكيپ‌هاي امدادرسان به مهدكودك‌ها و كودكستان‌ها و مدارس سركشي كنند و به مربيان و معلمان آگاهي لازم را براي مراقبت از كودكان بدهند. پژوهش‌هاي جديد نشان داده است كه آلودگي هوا در نوزادان و شيرخواران نيز تأثير مي‌گذارد و موجب افزايش مرگومير آنها مي‌شود. قرار گرفتن نوزادان در محيط‌هاي آلوده احتمال بروز نشانگان (سندروم) مرگ ناگهاني شيرخوار را افزايش مي‌دهد. در تحقيقي دربارة 19664 شيرخوار كه در سال‌هاي بين 1989 تا 2000 فوت كرده‌اند، ميزان آلودگي هوا در دو هفته، يك ماه، دو ماه و شش ماه پيش از مرگشان بررسي و مشخص شد كه خطر مرگومير ناشي از بيماري تنفسي در شيرخواران 7 تا 12 ماهه‌اي كه در معرض سطح بالايي از آلودگي ناشي از ذرات ريز و معلق قرار دارند دو برابر بيشتر است. همچنين خطر مرگ و مير ناشي از نشانگان مرگ ناگهاني شيرخوار در شرايط آلودگي هوا با دي‌اكسيد نيتروژن، 15 تا 19 درصد بيشتر است و نيز احتمال مرگ و مير در نوزادان و شيرخواران در معرض آلاينده‌هاي ديگر چون مونوكسيد كربن روبه‌فزوني مي‌گذارد.
پروین مولایی کارشناس بهداشت محیط معاونت بهداشتی