استفاده از آب میوههای تازه و طبیعی بسیار مفیدتر از آب میوههای آماده، به خصوص برای كودكان میباشد .
نوشیدنیهای مصنوعی نظیر آب میوههای آماده كه امروزه در طعمهای مختلف و در بستهبندیهای گوناگون با تركیباتی نظیر آب، شكر، اسانس و مواد نگهدارنده شیمیایی عرضه میشوند، باعث رساندن انرژی اضافی به بدن می شوند .
به طور كلی آب میوههای طبیعی و تازه دارای مواد مغذی مانند كلسیم، آهن و ویتامینهای A ، C و B1 هستند كه برای رشد و نمو و انجام فعالیتهای ضروری بدن لازم می باشند.
استفاده از آب میوههای تازه و طبیعی به خصوص برای كودكان بسیار مفیدتر از آب میوههای آماده میباشد، زیرا به جرأت میتوان گفت كه همه آنها از تركیباتی نظیر آب و قند تهیه میشوند و مواد مغذی ندارند؛ به طوری كه یك بسته آب میوه آماده حاوی تقریباً 228 كالری و یك بطری نوشابه 159 كالری انرژی است، در حالی كه سه چهارم لیوان آب سیب حاوی 60 كالری انرژی میباشد، بنابراین آب میوههای آماده علاوه بر این كه فاقد بسیاری از فواید میوههای كامل میباشند، دارای كالری زیاد بوده و باعث بروز چاقی در افراد میشوند .
علاوه بر آب میوه، فرآوردههای دیگری نیز به نام پوره و نكتار وجود دارد كه گاهی نكتار با آب میوه اشتباه میشود .
پوره در واقع قسمت گوشتی میوه است كه پس از جدا شدن هسته، دم و پوست به صورت له شده در میآید. در تولید پوره معمولاً ابتدا میوه خرد و گرم میشود. سپس از داخل فیلترهای توری عبور میكند و گوشت میوه به صورت خمیر یكنواختی درمیآید .
نكتار یك نوشیدنی است كه از اضافه كردن آب، شكر، اسانس و افزودنیهای دیگر همراه با مقداری پوره ی میوه به دست میآید كه با آب میوههای طبیعی تفاوت دارد .
در حال حاضر آب میوههای آماده به صورت بستهبندی در بطریهای شیشهای یا فلزی، پلاستیكی، پاكتی و انواع پودری آن در پاكتهای آلومینیومی چند لایه در طعمها و نامهای مختلف در بازار به چشم میخورد .
این گونه آب میوهها با شركتهای تولیدی متفاوت كه روز به روز تعداد آنها افزوده میگردد، از تركیباتی نظیر آب، شكر، اسید سیتریك، ویتامین C به عنوان مكمل، نگهدارنده، رنگ، اسانس و مواد افزونی دیگر تولید میشوند. در این میان اكثر والدینی كه فرصت كافی برای تهیه آب میوههای تازه و طبیعی ندارند، از آب میوههای آماده برای كودكان خود استفاده میكنند .
ولی تحقیقات نشان داده كه این آب میوهها در بسیاری از موارد نه تنها فرق چندانی با نوشابههای معمولی ندارند، بلكه ویژگیهای تغذیهای و ویتامینی یك آب میوه طبیعی را نداشته و به علت مقدار شكر بالای به كار رفته در آنها، سلامت افراد را با بیماریهایی نظیر چاقی، فشار خون و دیابت به خطر میاندازند .
هشدارهایی درباره نوشیدنیهای آماده :
1-از مصرف نوشیدنیهایی كه دارای بوی نامطبوع میباشند، خودداری كنید .
2-از خرید آب میوههای خارجی كه فاقد برچسب فارسی میباشند، خودداری كنید .
3-به تاریخ تولید، انقضا و شماره پروانه ی ساخت و علامت استاندارد و نیز تركیبات مندرج روی بسته بندی توجه كنید .
4-از خرید آب میوههای باز خودداری كنید، زیرا هیچ گونه نظارتی روی تهیه ی این آب میوهها صورت نمیگیرد .
5-آب میوههای خانگی از ارزش غذایی بیشتری برخوردار هستند
6-برای تهیه شربت نذری نیز از شربت های پودری توصیه نمی شود
نتایج حاصل از مطالعات نشان می دهد که رنگ های اضافه شده به برخی آب میوه های مصنوعی باعث می شود که قدرت تمرکز کودکان کاهش یافته و کودک بیش فعال شود .
همچنین این مواد رنگی غذایی باعث ایجاد مشکلات رفتاری در کودکان مثل تغییر خلق و خوی ، کاهش تمرکز ، بیش فعالی و واکنش های آلرژی شود
شربتهای خانگی
گرم شدن هوا، خوردن نوشیدنیها و شربتهای خانگی را لذتبخش میکند. شربتهای خانگی علاوه بر خاصیت کاهش عطش و رفع تشنگی، خواص دیگری هم دارند
برای تهیه شربت با عرقیات ابتدا شهد تهیه کرده (شکر را با آب بجوشانید تا قوام بیاید) سپس یکی از عرقیات مورد نظر را به آن اضافه کرده و میل کنید.
شربت بید مشک:
طبیعت سرد و معتدل، کاهش دهنده فشار خون، آرام بخش، تقویت کننده قلب، خون ساز، آرام کننده التهابات ذهنی
شربت نعناع:
طبیعت گرم، ضدعفونی کننده سیستم گوارش، کمک به هضم غذا، ضد نفخ و دل پیچه، اشتها آور، فشار خون را کمی بالا می برد
شربت چهل گیاه:
طبیعت گرم و معتدل، مفید برای رفع خستگی و آرامش ذهن و درمان بی خوابی، انرژی زا، مسکن برای دل پیچه و ترشی معده.
شربت شاطره:
طبیعت سرد، تصفیه کننده خون، تقویت پوست وکبد، دارای ویتامین C ، رفع کننده خارشهای بدن، صفرا بر، نشاط آور.
شربت بهار نارنج:
معتدل، برای رفع افسردگی و اختلالات عصبی، اشتها آور، تقویت قلب، ضد تشنج و سکسکه، درمان بی خوابی.
شربت کاسنی:
طبیعت خنک، رفع کننده عطش، تصفیه کننده خون، تقویت پوست و کبد، ضد یبوست، تب بر، صفرا بر.
شربت رازیانه:
طبیعت گرم، مفید برای تنظیم گوارش، مفید برای سیستم ایمنی بانوان، افرایش شیردهی در مادران، مفید برای هضم غذا و معده های ضعیف، درمان قلنج و درد پهلو، باد شکن.
شربت گل ختمی:
طبیعت معتدل، درمان آسم و برونشیت و گرفتگی صدا، نرم کننده پوست، ضد ناراحتی های عضلانی و عصبی.
شربت پونه:
طبیعت گرم، ضد نفخ و سکسکه، ضد تهوع و سوزش معده و باد شکم، ضد سیاه سرفه و گریپ، خلط آور.
شربت نسترن:
طبیعت گرم، تقویت قلب و تصفیه کننده خون، دارای ویتامین C ، مفید برای اسهال کودکان.
شربت گلاب- زعفران:
طبیعت گرم، آرامش بخش، رفع کننده خستگی و انرژی زا.
شربت آبلیمو:
طبیعت سرد و مرطوب، ضد عفونی کننده لوله گوارش، دارای ویتامینC .
شربت شاتوت و لیموترش:
طبیعت سرد و مرطوب، رقیق کننده خون، معتدل کننده صفرا، مفید برای طبایع بسیار گرم و فشار خون بالا، دارای رنگدانه ضد سرطان.
آب زرشک:
طبیعت سرد و خشک، خنک کننده، مفید برای کبد، پایین آورنده فشار خون(نون و آب)
شربت خاکشیر:
دانه های خاکشیر ضد عفونی کننده، ضد انگل و تب بر هستند و به رفع التهاب کلیه کمک می کنند. این دانه ها با کمی شکر، گلاب و آب سرد بسیار ملین و خنک بوده و از سرگیجه، تب، بی حالی، تهوع و بی اشتهایی ناشی از گرمازدگی می کاهند.
شربت خاکشیر همچنین مقوی معده و هاضمه بوده، اشتها را زیاد می کند.
دانه های خاکشیر وقتی در مجاورت آب قرار می گیرند می توانند چندین برابر وزن خود آب جذب کرده و متورم شوند. در نتیجه این دانه ها آب زیادی را در بدن نگه داشته و وقتی بدن به تعریق افتاده و با کمبود آب مواجه می شود از ذخیره ی آب آن ها استفاده می کند بنابراین مصرف این شربت را در روزهای گرم سال و در ساعات اوج گرما که مجبور به خروج از منزل هستید یا اگر به گرما حساسیت دارید توصیه می کنیم.
تخم شربتی
علاوه بر خاکشیر دانه های سیاه رنگی که مردم به آن تخم شربتی می گویند نیز وجود دارد که این دانه ها هم مثل خاکشیر عمل کرده و خاصیت خنک کنندگی و رفع عطش دارند.
شربت سکنجبین:
از نوشیدنی های دیگری که اغلب قدیمی ها از آن استفاده می کنند شربت سکنجبین است. این شربت دارای طبیعت سرد و خنک بوده و تمام منافع سرکه را دارد و به صفرابر مشهور است.
هنگامی که شربت سکنجبین را با یخ خنک کرده و به همراه خیار رنده شده بنوشند تشنگی را رفع و از التهاب ناشی از گرما می کاهد. بنابراین اگر مثل گذشته از مهمانان خود با شربت خاکشیر، سکنجبین یا تخم شربتی پذیرایی کنید در حق آن ها محبت فراوانی کرده اید.
البته ناگفته نماند که این شربت ها بسیار چاق کننده هستند. از این رو مصرف بدون شکر آن ها را به افراد چاق و دیابتی توصیه می کنیم.
تهیه کننده: بهاره غیاثی - کارشناس تغذیه معاونت بهداشتی