مغز آنقدر پیچیده است که هر کدام از قسمت های آن وظیفه انجام و کنترل کاری خاص را به عهده دارند و فعالیت نادرست هر کدام از این بخش ها می تواند باعث بروز اختلال های زیادی شود.
کارشناس بهداشت محیط معاونت بهداشتی دانشگاه در این خصوص گفت: نتایج پژوهش های انجام شده روی حیوانات نشان می دهد با کاهش انتقال اکسیژن به مغز، رفتارهای پرخطری از حیوانات سر می زند.
پرورین ملایی گفت: این وضعیت در مورد انسان ها نیز صدق می کند. اگر به علت آلودگی هوا، میزان اکسیژن رسانی به مغز کاهش یابد، برخی نقاط حساس آن تحریک می شود و در نتیجه اختلال هایی مانند افسردگی، پرخاشگری، بی تفاوتی، اختلال در تمرکز و توجه بروز می کند . وی افزود: به علاوه، کاهش اکسیژن رسانی به مغز در عرض چند دقیقه، باعث از کار افتادن مغز و در نهایت مرگ مغزی خواهد شد.
وی با برشمردن عوارض آلودگی هوا گفت: اختلال در حافظه و کند شدن عملکرد ذهنی از بارزترین عوارض آلودگی طولانی مدت هواست و افراد را در موقعیت های اجتماعی، شغلی و مراقبت از خود دچار مشکل می کند.
ملایی ادامه داد: کاهش میزان اکسیژن در مغز، قبل از اینکه بر عواطف فرد اثر بگذارد، عملکرد ذهنی او را تحت تأثیر قرار می دهد و انجام فعالیت های ذهنی مانند محاسبه، یادآوری اطلاعات، توجه و تمرکز را مختل می کند به طوری که ممکن است دانشجویان، مدیران یا حتی خانم های خانه دار هم به نوعی در انجام کارهایشان با مشکل مواجه شوند.
وی افزود: گاهی بر اثر آلودگی طولانی مدت هوا در کلانشهرها، به تدریج شخصیت افراد، متفاوت از شخصیت گذشته شان می شود مثلا اگر فرد برون گراست، درونگرا می شود و ارتباط های اجتماعی وی به حداقل می رسد که در نهایت بر روابط اجتماعی او هم تأثیر می گذارد.
ملایی گفت: انسان موجودی اجتماعی است که از طریق ارتباط با همنوعان خود نیازهایش را برآورده می کند درحالی که در هوای آلوده به علت کاهش اکسیژن و اختلال در عملکرد مغز، فرد به مرور مهارت های اجتماعی خود را از دست می دهد و دچار مشکل می شود.
وی افراد سالخورده و کودکان را بیشتر در معرض خطر عنوان کرد و گفت: افراد سالخورده به دلیل ضعف سیستم ایمنی بدن و وجود بیماری های زمینه ای مانند فشارخون، قلبی عروقی، دیابت و... و کودکان به دلیل شرایط فیزیکی بدنشان بیشتر در معرض آسیب هستند و در این شرایط اختلال های رفتاری، پرخاشگری، عصبانیت، درگیری فیزیکی، اختلال حافظه، توجه و تمرکز و در پی آن افت تحصیلی کودکان بیشتر مشاهده می شود.
ملایی ادامه داد: بروز تحریک پذیری و احساس خستگی دائم برای کودکان بسیار خطرناک تر است زیرا دستگاه عصبی بچه ها در حال رشد است و ریزگردها باعث اختلال دستگاه عصبی می شود.
وی گفت: ذرات معلق در هوا مثل گازکربنیک، آزبست و ترکیب های شیمیایی، ریزگردها یا ریزآلاینده ها با چشم دیده نمی شوند اما به راحتی می توانند از راه تنفس وارد ریه شوند و خطرهای جدی برای سلامت جسم انسان ها داشته باشند و باعث ایجاد مشکلاتی مانند واکنش های آلرژیک، حمله های آسم، بیماری های قلبی عروقی شوند و حتی در افراد سالمند و کسانی که مشکلات قلبی عروقی یا ناراحتی های تنفسی دارند، باعث افزایش خطر مرگ می شوند.
وی در خصوص ریز آلاینده ها گفت: خطر ریز آلاینده ها فقط به مشکلات جسمی ختم نمی شود بلکه نشانه های روان پزشکی هم در انسان به وجود می آورد؛ اضطراب، تغییرات خلقی، بی قراری، افسردگی، سردرد، احساس خستگی و کاهش تمرکز از عوارض روانی تنفس ریزآلاینده هاست.
وی گفت: این آلاینده ها از طریق ریه وارد خون و سپس مغز می شوند و در برخی نقاط مغز رسوب می کنند. هر چه ذرات ریزتر باشد، خطر آنها بیشتر است زیرا امکان نفودشان از طریق ریه به جریان خون افزایش می یابد.
ملایی افزود: رسوب این مواد و ترکیب ها به شکل حاد و تدریجی بروز سرطان مغز را که نادرترین اختلال ناشی از آلودگی هواست تا سردرد که شایع ترین علایم عصبی است به دنبال دارند.
وی با اشاره به سایر عوارض آلودگی هوا گفت: بررسی ها و تحقیقات روان پزشکی نشان داده تنفس فلزات سنگین، گازهای ناشی از سوخت و سوز ناقص مواد سوختنی و ریزگردها در کلانشهرها وضعیت شناختی افراد را نیز دچار اشکال می کند و کاهش قدرت تفکر، ضعیف شدن حافظه، پرخاشگری، عصبانیت و تحریک پذیری از دیگر عوارض آلودگی هواست.
وی با بیان اینکه در کلانشهرها که آلودگی هوا شدید تر است گفت: در کلان شهرها به دلیل این آلودگی، رفتارهای نوع دوستانه مانند احترام به دیگران و رعایت حق تقدم در رانندگی و... کاهش می یابد و میزان برخوردهای کلامی و درگیری های فیزیکی افزایش می یابد.
این کارشناس بهداشت محیط در پایان گفت: بروز حرکت های غیر ارادی در افراد، نداشتن تعادل و گاهی بروز تشنج هم از دیگر عوارض رسوب مواد سمی موجود در مغز است .