به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان بردسیر، دکتر صابری افزود: برخی بیماران از سبکی سر شکایت دارند، برخی دیگر احساس عدم تعادل را مطرح می‌کنند و گروهی نیز از چرخش محیط اطراف یا چرخیدن خودشان سخن می‌گویند. آنچه از دیدگاه تخصصی اهمیت دارد، احساس چرخش واقعی محیط یا بدن فرد است که به آن «سرگیجه حقیقی» گفته می‌شود و نیازمند بررسی دقیق سیستم عصبی و گوش داخلی است.

وی ادامه داد: در مقابل، احساس سبکی سر، سیاهی رفتن چشم یا بی‌تعادلی گذرا معمولاً منشأ قلبی یا مرتبط با فشار خون دارد و اغلب به دلیل حملات سنکوپ یا پیش‌سنکوپ ایجاد می‌شود. این موارد معمولاً ناشی از اختلال در سیستم تعادلی گوش داخلی نیستند و باید از نظر قلبی–عروقی بررسی شوند.

این متخصص گوش، حلق و بینی تأکید کرد: تشخیص صحیح نوع سرگیجه نقش مهمی در انتخاب مسیر درمان دارد و مراجعه به پزشک متخصص برای بررسی دقیق علائم، از اهمیت بالایی برخوردار است و نوع و ماهیت سرگیجه برای پزشکان اهمیت تشخیصی زیادی دارد.

سرگیجه یک تشخیص نیست بلکه یک علامت است

وی افزود: سرگیجه یک تشخیص نیست، بلکه یک علامت است و باید منشأ اصلی آن شناسایی شود. بسیاری از موارد سرگیجه به گوش داخلی مربوط می‌شود و بیمار احساس چرخش واقعی بدن یا محیط را گزارش می‌کند.

این متخصص گوش، حلق و بینی درباره انواع بیماری‌هایی که موجب سرگیجه می‌شوند توضیح داد: سرگیجه‌هایی که تنها چند ثانیه طول می‌کشند، معمولاً ناشی از سرگیجه خوشخیم وضعیتی (BPPV) هستند که شایع‌ترین علت سرگیجه گوش‌–‌مبنا به‌شمار می‌روند و سرگیجه‌هایی که چند دقیقه تا چند ساعت ادامه دارند، بیشتر به بیماری‌هایی نظیر منییر یا میگرن‌های وستیبولار نسبت داده می‌شوند و اگر علائم چند روز تا چند هفته پایدار باشد، احتمال عفونت یا التهاب گوش داخلی مطرح می‌شود.

دکتر صابری تأکید کرد شناخت دقیق مدت‌زمان حمله سرگیجه و شرایط بروز آن، پزشک را در تشخیص بیماری زمینه‌ای یاری می‌کند و توصیه کرد افراد در صورت تجربه هرگونه سرگیجه با ویژگی‌های مذکور، به پزشک متخصص مراجعه کنند.

 ابعاد مختلف بروز سرگیجه در شرایط روانی و جسمی گوناگون

دکتر صابری در تشریح تأثیر حالات روحی بر سرگیجه گفت: در بسیاری از بیماران، استرس، اضطراب و خستگی می‌تواند باعث تشدید علائم سرگیجه‌های خوش‌خیم یا بیماری‌هایی مانند منییر شود. اگرچه منشأ اصلی سرگیجه ممکن است گوش داخلی نباشد، اما فشارهای روانی قادرند وضعیت بیمار را بدتر کنند. به همین سبب، کنترل استرس، داشتن خواب کافی و حفظ آرامش روانی نقش مهمی در بهبود علائم دارند.

در ادامه، این متخصص درباره بروز سرگیجه در دوران بارداری توضیح داد: بروز سرگیجه در زنان باردار نسبتاً شایع است و اغلب جنبه خطرناک ندارد. اما لازم است نوع آن به‌صورت دقیق مشخص شود. اگر سرگیجه به شکل حمله‌ای و هنگام تغییر حالت سر ظاهر شود، ممکن است نشانه‌ای از سرگیجه خوش خیم وضعیتی باشد و بیمار باید توسط پزشک گوش، حلق و بینی معاینه شود.

وی افزود: درمان این نوع سرگیجه معمولاً با مانورهای اصلاح وضعیت گوش صورت می‌گیرد و نیازی به مصرف دارو نیست، زیرا بسیاری از داروها در بارداری مجاز نیستند.

دکتر صابری همچنین به شیوع بیشتر سرگیجه‌های خوش خیم در افراد بالای ۴۰ سال و سالمندان اشاره کرد و خاطرنشان نمود: در کودکان کمتر دیده می‌شود، اما در صورت بروز ضربه به سر و وقوع سرگیجه، لازم است نوع بیماری توسط پزشک بررسی شود.

 وی بر اهمیت مراجعه به پزشک متخصص برای تشخیص دقیق نوع سرگیجه و افتراق آن از سایر علائم مشابه تأکید کرد و گفت: سرگیجه اگرچه ممکن است علامتی ساده به نظر برسد، اما گاهی بیانگر اختلالات مهم گوش داخلی یا سیستم عصبی است و نباید نادیده گرفته شود.

تأثیر جرم گوش و ساکشن بر سرگیجه

دکتر صابری در پاسخ به پرسشی مبنی بر ارتباط شست‌وشو یا ساکشن گوش با سرگیجه، توضیح داد: تجمع زیاد جرم گوش (سرومن) گاهی خود می‌تواند علت سرگیجه باشد و پس از تخلیه جرم، مشکل برطرف می‌گردد. در برخی موارد، حین انجام عمل ساکشن، به‌ویژه در یک گوش، بیمار ممکن است به‌طور موقت دچار سرگیجه شود. این حالت ناشی از تغییر ناگهانی فشار داخل گوش بوده و معمولاً ظرف چند دقیقه بهبود می‌یابد و جای نگرانی ندارد.

بیماری منییر و روند بروز علائم آن

در ادامه این گفت‌وگو، دکتر ماندانا صابری درباره بیماری منییر و روند بروز علائم آن توضیح داد و اظهار کرد: منییر یک اختلال گوش داخلی است که در آن تغییرات در تولید یا تجمع مایع داخل ساختارهای گوش داخلی رخ می‌دهد و می‌تواند زمینه‌ساز بروز حملات سرگیجه شود. به گفته وی، این بیماری از جمله مواردی است که به‌دلیل اثرگذاری بر شنوایی، تعادل و کیفیت زندگی، برای بسیاری از بیماران نگران‌کننده است.

وی ادامه داد: علائم بیماری منییر معمولاً به شکل یک الگوی مشخص بروز می‌کند؛ به‌طوری که بیمار همزمان یا در دوره‌های مختلف با سه علامت اصلی روبه‌رو می‌شود. سه‌گانه منییر شامل کاهش شنوایی (اغلب نوسانی)، وزوز گوش و حملات سرگیجه است؛ حملاتی که می‌توانند ناگهانی و شدید باشند و گاهی همراه با تهوع و به‌هم‌ریختگی تعادل بروز کنند.

دکتر صابری افزود: نوع و شدت حملات می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد و ممکن است در ابتدا علائم خفیف‌تر بروز کند یا فقط برخی از اجزای سه‌گانه نمایان شود. در بسیاری از موارد، علائم بیماری منییر قابل کنترل است و به کمک تشخیص صحیح و رعایت توصیه‌های درمانی، می‌توان تعداد حملات و شدت آن‌ها را کاهش داد.

این متخصص درباره عواملی که ممکن است حملات را تحریک یا تشدید کنند، گفت: سبک زندگی و تغذیه در برخی بیماران اهمیت زیادی دارد. مصرف زیاد نمک و غذاهای فرآوری‌شده مثل فست‌فودها، سوسیس و کالباس، کنسرو و غذاهای آماده می‌تواند در برخی افراد با تشدید علائم همراه باشد. همچنین مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند قهوه، نسکافه و چای پررنگ ممکن است برای برخی بیماران محرک باشد.

وی در ادامه با اشاره به نکات تشخیصی بیان کرد: منییر باید بر اساس شرح‌حال و معاینه تخصصی تشخیص داده شود. پزشک معالج با بررسی الگوی حملات، مدت زمان آن‌ها، وجود یا عدم وجود کاهش شنوایی و وزوز، و انجام آزمایش‌ها و تست‌های لازم، تلاش می‌کند احتمال بیماری‌های مشابه را کنار بگذارد و تشخیص دقیق‌تری ارائه دهد. همچنین اگر سرگیجه همراه با علائم غیرمعمول عصبی باشد، باید بررسی فوری‌تر انجام شود.

دکتر صابری توصیه کرد: بیماران در زمان بروز سرگیجه‌های مشابه منییر از خوددرمانی پرهیز کنند و برای ارزیابی به متخصص مراجعه کنند. درمان منییر معمولاً شامل مجموعه‌ای از اقدامات است؛ از جمله اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی، کنترل عوامل تشدیدکننده، و در صورت نیاز درمان‌های دارویی، توان‌بخشی و در موارد خاص تصمیم‌گیری درباره گزینه‌های مداخله‌ای. 

دکتر ماندانا صابری نقش ورزش و فعالیت بدنی در بیماران مبتلا به بیماری منییر را تشریح کرد و گفت: فعالیت بدنی برای افراد مبتلا به بیماری منییر، به‌خصوص در فاز حاد بیماری، نیازمند ملاحظاتی ویژه است. حرکات ناگهانی یا تغییر وضعیت سریع بدن، مانند خم شدن یا چرخاندن سر، می‌تواند سرگیجه را تحریک یا تشدید کند.

توصیه به بیماران مبتلا به منییر

وی به بیماران مبتلا به منییر توصیه کرد: استراحت نسبی در فاز حاد نیاز است و در ابتدای شروع حملات، چند روز استراحت نسبی برای کنترل علائم توصیه می‌شود. اما توقف کامل فعالیت بدنی می‌تواند منجر به اختلال در سازوکار تعادلی بدن شده و در طولانی‌مدت، وضعیت بیمار را وخیم‌تر کند.

صابری با بیان اینکه  فعالیت‌های ملایم در دوره بهبودی نیاز است، گفت: پس از فروکش کردن حملات، فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی آرام، حرکات کششی ملایم و تمرین‌های تعادلی بدون تغییرات سریع وضعیت سر، بهترین گزینه برای آغاز مجدد فعالیت بدنی هستند و  با بهبودی کامل و پایدار، می‌توان به‌تدریج فعالیت‌های ورزشی معمول و کم‌تحرک‌تر را از سر گرفت.

دکتر صابری در جمع بندی صحبت های  خود گفت: بیشتر موارد سرگیجه، به‌خصوص آن‌هایی که منشأ گوش داخلی دارند، خوش‌خیم و قابل کنترل هستند. با این حال، تشخیص دقیق علت اصلی سرگیجه، چه از گوش داخلی باشد چه از مغز، امری حیاتی است.

وی تاکید کرد: کلید کنترل پایدار سرگیجه، ترکیبی از رژیم غذایی مناسب (کاهش نمک و محرک‌ها)، مدیریت استرس، انجام فعالیت بدنی ملایم و پیگیری منظم درمان تحت نظر متخصص است.