در گفت‌وگو با مدیر شبکه بهداشت و درمان بردسیر تشریح شد؛
برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع با چه اهدافی در شهرستان بردسیر اجرا می‌شود و چه تفاوتی با شیوه فعلی ارائه خدمات دارد؟
شهرستان بردسیر یکی از ۶۴ شهرستان منتخب در سطح کشور است که به‌زودی اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در آن آغاز خواهد شد.
برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع با هدف عدالت در سلامت، دسترسی آسان مردم به پزشک خانواده و تیم سلامت و همچنین کاهش پرداختی از جیب مردم در هزینه‌های درمان اجرا می‌شود.
در روش جدید، در شهر بردسیر بلوک‌های جمعیتی ۳ هزار نفری تشکیل می‌شود. این بلوک‌ها دارای محدوده جغرافیایی مشخص هستند و یک نفر پزشک عمومی، یک نفر ماما مراقب و یک نفر مراقب سلامت خانواده، ارائه خدمات به جمعیت تحت پوشش خود را بر عهده خواهند داشت.
بنابراین، در این شیوه، هر جمعیت تحت پوشش، تیم سلامت مشخصی خواهد داشت و ارتباط مردم با نظام سلامت از یک مسیر مشخص و سازمان‌یافته انجام خواهد شد.
چرا بردسیر برای آغاز اجرای این برنامه انتخاب شده و چه ظرفیت‌هایی در شهرستان وجود دارد؟
در وهله نخست باید توجه داشت که این برنامه به‌تدریج در تمامی شهرهای کشور آغاز خواهد شد.
بردسیر نیز در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی کرمان، به دلیل ظرفیت خوب نیروی انسانی و همچنین زیرساخت‌های مناسب در سطح بهداشت و درمان، به عنوان اولین شهرستان در این حوزه و در کنار پنج شهرستان دیگر استان کرمان برای اجرای برنامه انتخاب شده است.
این ظرفیت‌ها می‌تواند زمینه مناسبی برای اجرای برنامه و حرکت به سمت اهداف پیش‌بینی‌شده در برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع فراهم کند.
مهم‌ترین مزایای اجرای این برنامه برای مردم چیست و چه تأثیری بر دسترسی آنان به خدمات درمانی خواهد داشت؟
اجرای این برنامه مزایای بسیار زیادی برای مردم دارد که مهم‌ترین آن، قرار گرفتن پزشک خانواده به عنوان اولین نقطه تماس مردم با نظام سلامت است.
این پزشکان به عنوان مشاور امین مردم، خدمات پیشگیری، ویزیت و در صورت نیاز، ارجاع بیمار به سطوح تخصصی را بر عهده دارند.
در واقع، مردم برای دریافت خدمات سلامت، ابتدا با پزشک خانواده خود ارتباط خواهند داشت و پزشک خانواده با بررسی وضعیت بیمار، در صورت نیاز مسیر دریافت خدمات تخصصی را برای او مشخص خواهد کرد.
یکی از دغدغه‌های مردم، کاهش هزینه‌های درمان است. این برنامه چگونه می‌تواند پرداخت از جیب مردم را کاهش دهد؟
در این زمینه مزایای قابل توجهی برای مردم پیش‌بینی شده است.
مردم در صورت مراجعه به پزشک خانواده خود به دلیل بیماری، از مزایای ۴ نوبت ویزیت رایگان در طول سال بهره‌مند می‌شوند.
همچنین گروه‌های خاص، از جمله کودکان زیر ۷ سال، زنان باردار و بیماران دارای بیماری مزمن یا صعب‌العلاج، در تمامی مراجعات به پزشک خانواده خود از ویزیت رایگان برخوردار خواهند بود.
اگر بیمار نیاز به ویزیت پزشک متخصص داشته باشد، ضمن ارجاع به متخصص، نوبت‌گیری نیز انجام می‌شود و فرانشیز پرداختی بیمار برای مراجعه به پزشک متخصص ۱۵ درصد خواهد بود.
در صورتی که همین بیمار توسط پزشک متخصص نیازمند بستری در بیمارستان تشخیص داده شود، تمام هزینه‌های بیمار در بیمارستان رایگان خواهد بود.
ضمن اینکه مردم در پرداخت هزینه‌های دارو و پاراکلینیک نیز مشمول کاهش پرداختی از جیب خود خواهند شد.
پزشک خانواده به عنوان اولین نقطه تماس مردم با نظام سلامت، ضمن ارائه خدمات پیشگیری و ویزیت، در صورت نیاز بیمار را به سطح تخصصی هدایت خواهد کرد.
همراهی مردم، پزشکان، تیم‌های سلامت، متخصصان و تمامی دست‌اندرکاران نظام سلامت، نقش مهمی در موفقیت این برنامه دارد و امیدواریم با اجرای صحیح آن، شاهد ارتقای کیفیت خدمات، دسترسی عادلانه‌تر مردم به خدمات سلامت و کاهش هزینه‌های درمانی خانوارها در شهرستان بردسیر باشیم.
بنابراین، یکی از اهداف مهم اجرای این برنامه، کاهش هزینه‌هایی است که مردم برای دریافت خدمات درمانی از جیب خود پرداخت می‌کنند.
در نظام ارجاع، نقش پزشک خانواده در هدایت بیماران چگونه تعریف شده است و چرا مراجعه مستقیم به پزشک متخصص توصیه نمی‌شود؟
مردم در بلوک‌های جمعیتی ۳ هزار نفری دارای پرونده الکترونیک سلامت هستند و این جمعیت به پزشک خانواده خود منتسب می‌شوند.
زمانی که این افراد به عنوان بیمار به پزشک خانواده خود مراجعه می‌کنند، پزشک علاوه بر معاینه بیمار، به سابقه سلامت و اطلاعات ثبت‌شده او نیز دسترسی دارد.
بنابراین، به دلیل اشرافیت پزشک خانواده بر وضعیت سلامت فرد، سابقه بیماری‌ها و خدمات دریافت‌شده، پزشک خانواده بهترین هدایتگر بیماران در سطوح مختلف سلامت است.
قطعاً مردم در انتخاب نوع پزشک متخصص ممکن است دچار مشکل شوند. علاوه بر این، مراجعه مستقیم و بدون هدایت پزشک خانواده می‌تواند موجب مراجعه‌های تکراری و پرداختی مضاعف شود.
نظام ارجاع کمک می‌کند بیمار بر اساس نیاز واقعی خود به سطح مناسب خدمات هدایت شود و از مراجعه‌های غیرضروری و هزینه‌های اضافی جلوگیری شود.
برای پزشکان متخصص و پزشکان عمومی چه مزایا و مشوق‌هایی در این برنامه پیش‌بینی شده است؟
پرداخت به پزشکان در سطح اول خدمات سلامت به صورت سرانه‌ای خواهد بود و پس از ارزیابی کمی و کیفی، قابلیت پرداخت خواهد داشت.
پزشکان متخصص نیز در سطح دوم، در صورت پذیرش بیماران ارجاعی، انجام ویزیت و ارسال پس‌خوراند به پزشک خانواده سطح یک، مشمول پرداخت یک ویزیت تشویقی خواهند شد.
همچنین پزشکان متخصص تمام‌وقت، در صورت نیاز این بیماران به بستری، مشمول پرداختی ویژه خواهند شد.
این مشوق‌ها برای آن پیش‌بینی شده است که همکاری و ارتباط میان سطوح مختلف ارائه خدمات سلامت تقویت شود و فرآیند ارجاع و بازخورد به شکل مناسب انجام گیرد.
برخی پزشکان نسبت به نحوه پرداخت‌ها و تأخیر احتمالی مطالبات نگرانی دارند. چه تضمین‌هایی برای پایداری نظام پرداخت در نظر گرفته شده است؟
حقیقتاً شرمنده پزشکان عزیز به واسطه تأخیر در پرداختی هستم.
اما بهترین ضمانت، تأکید مسئولان ارشد حوزه سلامت بر اجرای این برنامه است. قطعاً منابع آن پیش‌بینی شده است و امیدواریم با اجرای برنامه، پرداخت‌ها نیز با نظم و پایداری بیشتری انجام شود.
آیا زیرساخت‌های لازم، از جمله سامانه‌های الکترونیک، بیمه‌ها و مراکز درمانی، برای اجرای موفق این برنامه در بردسیر فراهم شده است؟
بله، خوشبختانه تمامی مردم ساکن در شهرستان بردسیر دارای پرونده الکترونیک سلامت هستند.
بلوک‌های جمعیتی مشخص شده و محل استقرار پایگاه‌های پزشکی خانواده نیز تعیین شده است و تقریباً آمادگی کامل برای اجرای برنامه وجود دارد.
همچنین بیمه سلامت و تأمین اجتماعی نیز به محض شروع برنامه، سامانه‌های خود را بر اساس داده‌های این برنامه به‌روزرسانی خواهند کرد.
بنابراین، از نظر زیرساخت‌های الکترونیک، جمعیتی، نیروی انسانی و محل استقرار پایگاه‌ها، اقدامات لازم برای آغاز برنامه انجام شده است.
ارتباط میان سطح یک، دو و سه خدمات درمانی چگونه برقرار خواهد شد و نظام بازخورد چه نقشی در ارتقای کیفیت درمان دارد؟
سطوح مختلف ارائه خدمات سلامت در شهرستان مشخص شده و ارتباط بین آنها براساس پروتکل‌های وزارت متبوع برقرار خواهد بود.
فردی که با نوبت‌گیری و ارجاع به سطح دوم تخصصی معرفی می‌شود، زمانی که به پزشک متخصص مراجعه می‌کند، فرآیند درمان او صرفاً با مراجعه به پزشک متخصص پایان نمی‌یابد و بیمار رها نمی‌شود؛ بلکه با ارسال پس‌خوراند و ارائه اقدامات مشخص به پزشک خانواده و همچنین پیگیری‌های لازم توسط تیم پزشکی خانواده، فرآیند درمان و مراقبت بیمار تکمیل می‌شود.
حتی در صورتی که بیماری بهبودی کامل پیدا کند، نتیجه درمان و روند طی‌شده به پزشک خانواده منتقل می‌شود تا وضعیت سلامت فرد در پرونده او ثبت و فرآیند مراقبت به شکل مناسب دنبال شود.
در واقع، یکی از ویژگی‌های مهم نظام ارجاع این است که بیمار در هیچ مرحله‌ای از مسیر درمان رها نمی‌شود و ارتباط میان سطوح مختلف ارائه خدمات حفظ خواهد شد.
در صورتی که ظرفیت بخش دولتی پاسخگوی نیاز بیماران نباشد، آیا امکان استفاده از ظرفیت بخش خصوصی نیز وجود دارد؟
بله. در همین خصوص جلساتی با پزشکان برگزار شده و برای باقی‌مانده نیز به‌زودی جلسات برگزار خواهد شد. این عزیزان کاملاً در جریان برنامه قرار گرفته‌اند.
در صورت لزوم، از ظرفیت بخش خصوصی در سطح یک و سطح دو نیز استفاده خواهد شد تا در ارائه خدمات به مردم خللی ایجاد نشود و بتوانیم پاسخگوی نیازهای درمانی جمعیت تحت پوشش باشیم.
اجرای این برنامه چه تأثیری بر کاهش ازدحام مراکز تخصصی و بیمارستان‌ها خواهد داشت؟
یکی از اهداف این برنامه، جلوگیری از مراجعه غیرضروری بیماران به بیمارستان‌ها و مراکز تخصصی است.
بیش از ۸۰ درصد مشکلات بیماران در سطح یک توسط پزشکان خانواده قابل حل است و این بیماران نیازی به مراجعه به سطوح تخصصی و بیمارستان‌ها نخواهند داشت.
بنابراین، با تقویت سطح اول خدمات سلامت و نقش پزشک خانواده، مراجعات غیرضروری به مراکز تخصصی و بیمارستان‌ها کاهش پیدا می‌کند و ظرفیت این مراکز نیز برای بیمارانی که واقعاً نیازمند دریافت خدمات تخصصی و بستری هستند، بهتر مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
برای بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت و فشار خون، چه مزایای ویژه‌ای در این نظام پیش‌بینی شده است؟
این بیماران به دلیل شرایط بیماری، نیازمند دریافت خدمات درمانی و بهداشتی خاص هستند تا از بروز عوارض شدید بیماری پیشگیری شود.
در برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، مراقبت مستمر از این بیماران اهمیت ویژه‌ای دارد.
از طرف دیگر، تمامی مراجعات این بیماران به پزشک خانواده در طول سال رایگان خواهد بود و بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت و فشار خون می‌توانند از این ظرفیت برای پیگیری منظم وضعیت سلامت خود استفاده کنند.
نقش مردم در موفقیت برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع چیست و چه انتظاری از شهروندان دارید؟
همراهی و همکاری همشهریان عزیز، ضامن اجرای موفق این برنامه است.
همشهریان عزیز باید مطلع باشند کشورهایی که توانسته‌اند بر مشکلات سلامت فائق بیایند و مرگ‌ها و ناتوانی‌های ناشی از عوارض بیماری‌ها را کنترل کنند، کشورهایی بوده‌اند که برنامه‌های نظام سلامت، از جمله برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع را به خوبی اجرا کرده‌اند.
در هر صورت، مهم‌ترین نقش در اجرای موفق این برنامه بر عهده مردم عزیزمان است.
اگر مردم پزشک خانواده خود را بشناسند، برای دریافت خدمات سلامت از مسیر تعیین‌شده استفاده کنند و همکاری لازم را با پزشک خانواده و تیم سلامت داشته باشند، اجرای برنامه با موفقیت بیشتری همراه خواهد بود.
مهم‌ترین چالش‌های پیش روی اجرای این برنامه در شهرستان بردسیر را چه می‌دانید و چه راهکارهایی برای رفع آنها پیش‌بینی شده است؟
قطعاً برنامه‌ای با این عظمت و با ان‌شاءالله خروجی خوب برای مردم، مشکلات و چالش‌هایی نیز خواهد داشت.
برای شناسایی و رفع این چالش‌ها، به صورت هفتگی جلسات مکرر در سطح شهرستان و استان برگزار می‌شود و برای مشکلات و چالش‌های موجود، راهکار تعیین خواهد شد.
هدف ما این است که مشکلات در سریع‌ترین زمان ممکن شناسایی شوند و با همکاری مجموعه دانشگاه علوم پزشکی، مسئولان استانی و شهرستانی و همکاران حوزه بهداشت و درمان، برای رفع آنها اقدام شود.
چه سازوکاری برای دریافت نظرات، انتقادات و بازخورد پزشکان و مردم در طول اجرای برنامه در نظر گرفته شده است؟
علاوه بر وجود صندوق‌های بیان نظرات و پیشنهادات در واحدهای زیرمجموعه، شماره تلفن 33526647 نیز در ساعات اداری پاسخگوی مردم عزیز و همکاران گرامی خواهد بود, مردم و کارکنان می‌توانند نظرات، انتقادات، پیشنهادات و مسائل خود را از این مسیر مطرح کنند.
بازخوردهای دریافت‌شده نیز می‌تواند در شناسایی نقاط قوت و ضعف و اصلاح فرآیند اجرای برنامه مورد استفاده قرار گیرد.
اگر بخواهید مهم‌ترین دستاورد مورد انتظار از اجرای این برنامه را بیان کنید، آن دستاورد چیست؟
یکی از تقاضاهای امام شهیدمان، کم کردن دغدغه بیماران در پرداخت هزینه‌های درمان و دارو بود که قطعاً قابل محقق شدن است.
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مورد انتظار ما نیز همین موضوع است که مردم با دغدغه و هزینه کمتری خدمات سلامت مورد نیاز خود را دریافت کنند.
همچنین ارائه به‌موقع خدمات سلامت از دیگر دستاوردهای مهم این برنامه است که با مراجعه مردم و پیگیری روزانه همکاران می‌تواند محقق شود.
هدف ما این است که مردم خدمات سلامت مورد نیاز خود را به‌موقع، در سطح مناسب و با هزینه کمتر دریافت کنند و فرآیند مراقبت و درمان آنها نیز به صورت مستمر پیگیری شود.
چه پیامی برای پزشکان، کارکنان نظام سلامت و مردم شهرستان بردسیر در آستانه اجرای این برنامه دارید؟
خدا را شاکریم که در این خطه از میهن عزیزمان، مردمی نجیب و پای کار و همچنین پزشکان و همکاران عزیز و فرهیخته‌ای وجود دارند.
ان‌شاءالله با همراهی و همکاری مناسب مردم و همکاران عزیزم بتوانیم در اجرایی نمودن این برنامه و تداوم اجرای آن موفق باشیم؛ برنامه‌ای که برای مردم و کارکنان حوزه سلامت خیر و برکت به دنبال خواهد داشت و نتیجه آن، ارائه خدمات بهتر، به‌موقع‌تر و عادلانه‌تر به مردم عزیز شهرستان باشد.