شروع زود هنگام سبک زندگی سالم؛ ضامن سلامت قلب در طول عمر

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دکتر مهدی سالاری به مناسبت هفتم مهر، روز جهانی قلب و در گفت و گو با خبرنگار ما با تأکید بر اهمیت توجه جوانان به سلامت قلب و عروق گفت: بیماری‌های قلبی و عروقی، از جمله آترواسکلروز یا رسوب چربی و سایر مواد در داخل عروق، می‌تواند از دهه دوم زندگی آغاز شود و هرچه زمان می‌گذرد، پیشرفت کند. بنابراین لازم است از همان سنین نوجوانی و جوانی، نسبت به پیشگیری و اصلاح عواملی که می‌توانند موجب تشدید این روند شوند، توجه داشته باشیم.

دکتر مهدی سالاری افزود: فردی که از دوران جوانی به داشتن رژیم غذایی سالم عادت می‌کند، در سنین بزرگسالی نیز زندگی سالم‌تری خواهد داشت. همچنین فردی که از جوانی ورزش و زندگی پرتحرک را به عنوان یک عادت دنبال می‌کند، علاوه بر برخورداری از سلامت بیشتر در دوران جوانی، می‌تواند این سبک زندگی سالم را در سال‌های بعد نیز ادامه دهد و در میانسالی و سالمندی زندگی سالم‌تری داشته باشد.

وی با بیان اینکه جوان بودن به معنای بی‌نیازی از توجه به سلامت قلب و عروق نیست، اظهار کرد: این تصور که چون فرد جوان است و بیماری قلبی ندارد، می‌تواند رژیم غذایی نامناسب یا سبک زندگی ناسالم داشته باشد، تصور درستی نیست. بهترین زمان برای تضمین سلامت قلب و عروق در میانسالی و سالمندی، از همان دوران نوجوانی و جوانی است.

دکتر سالاری گفت: تغذیه، ورزش، خواب و مدیریت استرس از پایه‌های پیشگیری اولیه و ثانویه از بیماری‌های قلبی و عروقی هستند؛ یعنی هم پیش از ابتلا به بیماری قلبی و هم پس از ابتلا، توجه به این عوامل اهمیت دارد.

وی درباره تغذیه افزود: کاهش مصرف نمک می‌تواند به کاهش فشار خون و بار کاری قلب کمک کند و توصیه می‌شود مصرف چربی‌های اشباع، فست‌فودها و غذاهای سرخ‌شده کاهش یابد. همچنین بهتر است مصرف غذاهای فرآوری‌شده و ماندگار، میوه‌ها و سبزیجات، دانه‌های گیاهی مانند گردو، پسته و بادام و میزان مصرف کربوهیدرات‌ها مورد توجه قرار گیرد.

سالاری با اشاره به اهمیت فعالیت بدنی اظهار کرد: کم‌تحرکی می‌تواند موجب التهاب، افزایش فشار خون، چاقی و افزایش احتمال ابتلا به دیابت شود که هر یک از این عوامل می‌توانند زمینه‌ساز بیماری قلبی یا تشدیدکننده آن باشند.

این متخصص قلب ادامه داد: پرهیز از عوامل خطر بیماری‌های قلبی و عروقی مانند سیگار، قلیان و سایر دخانیات، پرهیز از بی‌تحرکی، داشتن فعالیت بدنی کافی و یادگیری کنترل و تعدیل استرس‌های روزمره، از جمله مواردی است که باید از سنین پایین مورد توجه قرار گیرد.

وی گفت: ورزش علاوه بر کمک به کاهش بروز بیماری‌های قلبی و عروقی، می‌تواند به تشخیص زودتر بیماری نیز کمک کند؛ زیرا بیماری‌های قلبی معمولاً هنگام فعالیت بدنی علائم خود را بیشتر نشان می‌دهند و در افراد کاملاً بی‌تحرک ممکن است بیماری تا مراحل پیشرفته تشخیص داده نشود.

وی خواب منظم را نیز از عوامل مهم سلامت قلب دانست و گفت: خواب منظم می‌تواند به سلامت قلب و کاهش عوامل خطر مانند فشار خون بالا و اختلال چربی کمک کند. افرادی که شب‌کار هستند یا خواب منظمی ندارند، در درازمدت بیشتر در معرض بیماری‌های قلبی و عروقی قرار دارند.

سالاری درباره نقش استرس نیز بیان کرد: استرس مزمن و طولانی‌مدت می‌تواند موجب افزایش بار قلبی، ضربان قلب، فشار خون و التهاب در بدن شود و به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت قلب و عروق تأثیر بگذارد.

وی توصیه کرد: اگر استرس از حد معمول بیشتر شود، لازم است با استفاده از مشاوره‌های روان‌شناختی و در صورت نیاز درمان‌های روان‌پزشکی، برای کنترل و کاهش آن اقدام شود تا فشار واردشده بر سیستم قلب و عروق کاهش یابد.

آیا سکته قلبی علامت دار است؟ علایم سکته قلبی در زنان و مردان متفاوت است؟

این متخصص قلب در بخش دیگری از این گفت وگو  با بیان اینکه علائم هشدار سکته قلبی می‌تواند بسیار متفاوت باشد، گفت: متأسفانه در برخی موارد ممکن است فرد هیچ علامت هشداری نداشته باشد و نخستین علامت بیماری قلبی و عروقی، بروز سکته قلبی باشد.

وی افزود: با این حال، بسیاری از افراد ممکن است در ساعت‌ها یا روزهای پیش از حمله قلبی، علائمی مانند درد قفسه سینه داشته باشند؛ به‌ویژه دردی که با فعالیت تشدید و با استراحت کمتر می‌شود. درد قفسه سینه همراه با تنگی نفس، تپش قلب شدید یا نوسانات قابل توجه فشار خون، همچنین تهوع و استفراغ می‌تواند از علائم مهمی باشد که باید مورد توجه قرار گیرد.

سالاری ادامه داد: به‌ویژه در افرادی که چند عامل خطر بیماری‌های قلبی و عروقی دارند، بروز درد جدید قفسه سینه که فرد پیش از این تجربه نکرده است، باید جدی گرفته شود. تهوع و استفراغ همراه با تعریق، سرگیجه یا تپش قلب نیز می‌تواند نیازمند توجه باشد.

این متخصص قلب گفت: بیماری‌های قلبی به‌طور سنتی در آقایان و در سنین میانسالی و بالاتر شایع‌تر بوده است، اما با تغییر سبک زندگی، تغذیه، میزان تحرک، ورزش و افزایش استرس‌های روزمره، بیماری‌های قلبی در سنین پایین‌تر نیز دیده می‌شود.

وی افزود: اگرچه گفته می‌شود زنان در سنین باروری تا حدودی در برابر بیماری‌های قلبی محافظت‌شده هستند، اما این به معنای مصونیت کامل نیست و حمله قلبی می‌تواند در زنان جوان نیز رخ دهد.

سالاری ادامه داد: علائم بیماری قلبی در زنان و افراد جوان ممکن است تا حدودی متفاوت یا مبهم‌تر باشد و گاهی با علائم بیماری‌های سایر دستگاه‌های بدن اشتباه گرفته شود. درد قفسه سینه، درد در ناحیه گلو و فک، احساس خفگی و فشار روی قفسه سینه، دردی که با استرس یا فعالیت تشدید می‌شود، تنگی نفس غیرقابل توجیه و بروز دردی متفاوت از دردهای قبلی، از جمله علائمی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

دیابت و بیماری‌های قلبی

وی درباره بیماران مبتلا به دیابت نیز اظهار کرد: به دلیل درگیری سیستم عصبی در دیابت، ممکن است درد قلبی در این افراد وجود نداشته باشد یا به صورت مبهم بروز کند. همچنین علائم ممکن است به‌تدریج و طی زمان ایجاد شوند و نشانه‌های حاد و واضح کمتر دیده شود.

سالاری تأکید کرد: افراد مبتلا به دیابت باید هر علامت جدیدی را که علت مشخصی برای آن پیدا نمی‌کنند، جدی بگیرند و در نظر داشته باشند که ممکن است این علائم پیش‌درآمد یک حمله قلبی باشد.

دکتر سالاری گفت: اگر فرد بتواند علت واضحی برای درد قفسه سینه پیدا کند، برای مثال درد در محل ضربه یا دردی که با جابه‌جایی یا تنفس تشدید می‌شود و به نظر می‌رسد منشأ عضلانی یا استخوانی داشته باشد، ممکن است بتوان آن را از درد قلبی افتراق داد؛ البته این موضوع همیشه قطعی نیست.

وی افزود: اگر فرد دچار درد قفسه سینه شود و مطمئن نباشد که این درد ناشی از حمله قلبی است یا علت دیگری دارد، باید بیماری قلبی و حمله قلبی را در صدر احتمالات مورد توجه قرار دهد و موضوع را نادیده نگیرد.

سالاری تأکید کرد: در چنین شرایطی لازم است فرد از دیگران کمک بگیرد، اعضای خانواده را در جریان قرار دهد و از مشاوران اورژانس ۱۱۵ کمک بگیرد و برای مراجعه به مرکز درمانی اقدام کند.

این متخصص قلب با اشاره به اهمیت بررسی سریع درد قفسه سینه گفت: حتی در مواردی که فرد شب هنگام با درد قفسه سینه از خواب بیدار می‌شود، نباید بررسی آن را به صبح روز بعد موکول کند؛ چراکه ممکن است در این فاصله ایست قلبی رخ دهد.

وی توصیه کرد در صورت بروز چنین علائمی، فرد برای بررسی وضعیت قلبی و حداقل انجام نوار قلب به مرکز درمانی مراجعه کند.

مصرف دخانیات زمینه بروز مشکلات قلبی است

دکتر سالاری گفت: مصرف دخانیات به هر شکل، به‌ویژه روش‌های استنشاقی، می‌تواند از راه‌های مختلف موجب بیماری‌های قلبی و عروقی شود.

وی افزود: مونوکسیدکربن موجود در دود دخانیات با جایگزین شدن به جای اکسیژن، می‌تواند برای سیستم قلبی و عروقی مشکل ایجاد کند. همچنین موادی مانند نیکوتین و سایر سموم موجود در دخانیات می‌توانند موجب افزایش التهاب داخل عروق، افزایش احتمال تشکیل لخته و ایجاد اختلالات خونی شوند.

سالاری ادامه داد: مصرف دخانیات در طولانی‌مدت با ایجاد آسیب‌های ریوی می‌تواند بار واردشده بر قلب را افزایش دهد و همچنین موجب نوسانات قابل توجه در فشار خون و ضربان قلب شود. این آثار ممکن است به‌تدریج و در طول زمان ایجاد شوند یا حتی به‌صورت ناگهانی زمینه بروز یک مشکل قلبی را فراهم کنند.

این متخصص قلب درباره قلیان نیز گفت: این تصور که عبور دود قلیان از آب موجب کاهش مضرات آن می‌شود، تصور اشتباهی است و سموم موجود در دود قلیان نیز می‌تواند مشکلات مشابهی ایجاد کند.

وی تأکید کرد: مصرف قلیان و سیگار هر دو می‌توانند هم به‌صورت حاد و ناگهانی و هم در طول زمان موجب بیماری‌های مختلف قلبی و عروقی، از جمله سکته قلبی شوند.